
Elon Musk is een volstrekt logische hoofdpersoon voor de Amerikaanse documentairemaker Alex Gibney, die eerder thematisch verwante portretten maakte van Steve Jobs, Elizabeth Holmes, Julian Assange, Lance Armstrong en Jack Abramoff. Voor Musk (238 min.) heeft hij de messen weer ouderwets geslepen.
En dat geldt andersom ook: it’s a hit piece, meldt zijn beoogde hoofdpersoon @elonmusk al in 2023 via Twitter, het social mediaplatform dat hij dan net heeft aangekocht en omdoopt tot X. Later zal hij de filmmaker via datzelfde openbare podium nog een ‘douche’, een klootzak, noemen. Alex Gibney wordt er niet warm of koud van en reageert gevat: ‘Douché’. Al zijn interviewverzoeken worden in de navolgende jaren natuurlijk afgewezen.
Daarvoor heeft Gibney een eigenzinnige oplossing gevonden: hij laat een database aanleggen van alles wat Elon Musk ooit in het openbaar heeft gezegd. Vanuit diens hypothese dat we als mensheid wellicht in een simulatie leven of vastzitten in een existentiële videogame heeft hij daarmee vervolgens een gesimuleerd interview gecreëerd met een AI-versie van Musk, een Terminator- achtige cyborg die verzeild is geraakt in z’n eigen computergame.
Ook de mensen uit Musks omgeving die Gibney wél bereid heeft gevonden om te vertellen over Musk – van usual suspects zoals oud-medewerkers en voormalige geestverwanten tot z’n vader Errol, ex-vrouw Justine en voormalige geliefde, de MAGA-influencer Ashley St. Claire – krijgen hun eigen decor. Ze zijn geïnterviewd voor een ‘green screen’, waarop hij een onwerkelijke, kunstmatige omgeving tevoorschijn tovert. Een simulatie van de échte wereld.
Elon Musk is als de hoofdpersoon van The Man Who Could Work Miracles (1936), een zwartwit-film uit Gibneys jeugd waarin God een willekeurige man absolute macht geeft om te bekijken of hij daarmee de wereld of zichzelf vernietigt. Een andere analogie waarvan de filmer gretig gebruik maakt is Musks favoriete boek The Hitchhikers’s Guide To The Galaxy, waarin buitenaardse wezens de aarde opblazen om een interplanetaire snelweg te kunnen aanleggen.
Zou Elon de ironie daarvan inzien? vraagt Gibney zich hardop af. Hij, de roekeloze rijkaard, die op weg naar een ingebeelde toekomst – gesymboliseerd door het ‘Occupy Mars’ T-shirt dat ie geregeld draagt – de hedendaagse wereld opblaast. Letterlijk, als we Alex Gibney mogen geloven, die de film heeft aangekleed als een dystopische sciencefictionfilm, waarin een hyperambitieuze techpionier zowaar kan uitgroeien tot een megalomane schurk.
In de eerste helft van dit portret start Gibney bij Musks avonturen bij SpaceX en Tesla (waarvan de schaduwzijnen onlangs ook al werden uitgelicht in Elon Musk Unveiled). Na de verplichte intermissie brengt hij de Trump 2.0-versie van Musk in beeld. De manier waarop hij de Amerikaanse overheid probeert uit te kleden bijvoorbeeld lijkt verdacht veel op hoe hij op zijn eerste werkdag over de Twitter-burelen rausde. Inclusief een vrijwel identieke ‘A fork in the road’-mail.
Op zulke momenten is Gibney op z’n sterkst. Als hij gedegen research paart aan vertelbravoure. Dan blijft er ook geen middel onbenut: een sturende voice-over, vileine humor en dikke muziek. Niet al te subtiel, wel heel doeltreffend. En die vorm sluit aan bij de inhoud: bij de man die een superhelden/schurken-versie van zichzelf is geworden. Daarbij zaagt ook de filmmaker van dik hout planken: ‘s Mans bezuinigingsoperatie wordt direct gekoppeld aan stervende kindjes.
Elon is wezenlijk veranderd, betoogt z’n eerste ex-vrouw Justine, die vijf van zijn inmiddels zeker veertien kinderen op de wereld zette. Waaronder ook dat ene kind. Sinds Vivian Jenna Wilson in transitie ging, beschouwt Justines voormalige echtgenoot haar als dood. Ten onder gegaan aan het ‘woke virus’. Op deze wereld zijn er winnaars en verliezers, hield Elon zijn destijds zesjarige kind volgens de overlevering voor. ‘Wil je tot de winnaars of tot de verliezers behoren?’
De cyborg-Elon rekent zich met Starlink, xAI en Grok ongetwijfeld tot de overwinnaars. Intussen probeert lijkt zijn IRL-variant de verspreiding van deze film tegen te gaan. Grote tech-platforms zoals Facebook, YouTube, Instagram, TikTok en – natuurlijk – X weigeren om die te promoten. En dat gebruikt Alex Gibney natuurlijk weer om, juist, zijn film te promoten. Die biedt weliswaar geen nieuwe inzichten, maar brengt de gevaren van de Musks van deze wereld wel naar een groot publiek.
Over welke data kan Elon Musk, als ‘rijkste man van de wereld’, bijvoorbeeld beschikken? En hoe gaat hij die inzetten als zijn belangen in het geding komen? Ashley St. Claire waarschuwt alvast: ‘Elon is a nuke’, een kernwapen.
Een gedachte over “Musk”