Helmut Boeijen religie, seksueel geweld

Trust Me: The False Prophet

Netflix

Nadat ze eerder als buikspreker, Miss Michigan, meesterontsnapper, levenscoach en kleuterjuf van zich deed spreken, heeft Christine Marie zich nu in haar hoofd gehaald dat ze gewone vrouwen van The Church Of Jesus Christ Of The Latter-Day Saints (FLDS) wil redden. Christine was zelf ooit lid van de Mormoonse kerk en heeft toen de schadelijke invloed, die een almachtige profeet kan hebben, aan den lijve ondervonden. Samen met haar partner Tolga Katas, muziekproducer en fotograaf van beroep, begint ze nu te filmen in de gemeenschap, waarvan de leider, Warren Jeffs, dan al enige tijd in de gevangenis zit vanwege seksueel misbruik.

De twee ontdekken dat een ander kerklid, Samuel Bateman, bezig is om z’n eigen splintergroep op te starten. Alle reden om de camera te zetten op deze nieuwe profeet, die al snel een hele verzameling jonge vrouwen – beslist niet allemaal meerderjarig – om zich heen lijkt te verzamelen. En deze Sam, een boers ogende man die zienderogen aan zelfvertrouwen wint, krijgt er zelf ook al snel lol in. Hij begint Tolga te regisseren, alsof ie zijn persoonlijke cameraman is. Christine’s man verzamelt zo meteen overvloedig bewijsmateriaal tegen de zelf benoemde profeet. En dat vormt nu het fundament onder deze vierdelige serie van Rachel Dretzin.

Trust Me: The False Prophet (195 min.) is de tamelijk onwerkelijke weerslag van het jarenlange dubbelspel dat Christine en Tolga spelen met Sam Bateman en zijn broeders, in de hoop dat uiteindelijk ook de vrouwen en meisjes in hun omgeving uit de school willen klappen. De manier waarop de profeet in de val wordt gelokt krijgt al snel iets van een slecht toneelstuk, met karikaturale helden en schurken, een archaïsche mise-en-scène en een plot dat soms trekt en altijd vragen oproept. De twee infiltranten slagen er weliswaar in om echt achter het gordijn te kijken bij de polygame sekte, maar hun rol roept ook allerlei ethische vragen op.

Heeft Christine gewoon last van een ‘savior complex’? Of schuilt er nog een ander verhaal achter de clandestiene operatie? Dretzin, die eerder de opkomst en neergang van FLDS-leider Warren Jeffs belichtte in de miniserie Keep Sweet: Pray And Obey (2022), mijdt zulke lastige kwesties zoveel mogelijk en focust zich liever op het spannende verhaal. Van het afrekenen met een valse profeet, wiens ‘goddelijke ingevingen’ wel heel vaak leiden tot seks met (minderjarige) meisjes, tot een Mormoonse variant op een populair spelprogramma die vervolgens in Batemans geperverteerde ‘extended family’ op gang komt: wie zijn de mollen?

Uiteindelijk boeken Christine Marie en Tolga Katas met hun participerende journalistiek/entertainment, ondersteund door de FBI, wel concreet resultaat: de profeet blijkt te langen leste toch een gewone man die zich, net als ieder ander, aan de wet heeft te houden.

Helmut Boeijen religie, seksueel geweld

Keep Quiet And Forgive

PBS

Lizzie Hershberger is pas veertien als ze aan het einde van de jaren tachtig begint te werken voor de Stutzman-familie in Minnesota. Een eenvoudig Amish-meisje zoals zij gaat niet naar de middelbare school, maar krijgt in plaats daarvan een dienstbetrekking bij een vrome familie. Diaken Chriss Stutzman ziet zijn kans schoon bij de tiener. Hij zal zich in de navolgende tijd diverse malen aan haar vergrijpen.

Dertig jaar lang blijft Lizzie daarover zwijgen. Keep Quiet And Forgive (85 min.) wordt ook haar parool – of ze nu wil of niet. Net als talloze andere Amish-vrouwen, die slachtoffer zijn geworden van seksueel misbruik binnen de mennonitische geloofsgemeenschap, waarvoor de negentiende eeuw nooit lijkt te zijn geëindigd. Totdat zij die gestolde wereld besluit te verlaten en zich publiekelijk begint uit te spreken.

Hershberger, de hoofdpersoon van deze geladen film van Sarah McClure en Jessie Deeter, schrijft een boek (Behind Blue Curtains), start een belangenorganisatie (Voices Of Hope) en stapt naar de rechter. Zo wil ze lotgenoten een hart onder de riem steken. Dat blijft niet zonder gevolgen. ‘God knows the truth’, staat er bijvoorbeeld in een anonieme brief die ze ontvangt. ‘Relax. Keep lying. Judgement day is coming.’

De Amish, die alle verworvenheden van de moderne wereld proberen te negeren, willen de rijen koste wat het koste gesloten houden. Vrouwen – en een enkele man – worden geacht om in stilte te lijden. Als ze zich toch uitspreken, proberen ze hen met alle mogelijke middelen de mond te snoeren. En anders worden zij uitgestoten – als ze de archaïsche gemeenschap tegen die tijd niet allang uit eigen vrije wil hebben verlaten.

Uiteindelijk vinden de afvallige zusters steun bij elkaar en proberen ze de mannen, die over de schreef zijn gegaan, rekenschap af te laten leggen in een reguliere rechtbank. Wat de Amish altijd onder hun kenmerkende hoed hebben gehouden, verborgen ook achter die vrome blik en beschermende baard, dient volgens hen nu en plein public te worden gezien voor wat het is: structureel seksueel geweld tegen hun eigen vrouwen.

En die worden binnen hun oerconservatieve gemeenschap sowieso al veel te lang als tweederangs schepsels van God gezien.

Helmut Boeijen kunst & cultuur, LHBTIQ, literatuur, theater

Truman & Tennessee: An Intimate Conversation

Dogwoof

De wegen van Tennessee Williams (1911-1983) en Truman Capote (1924-1984) bleven elkaar een leven lang kruisen. Zij behoorden tot de belangrijkste Amerikaanse schrijvers van hun tijd en waren ook ruim veertig jaar bevriend met elkaar. De twee leerden elkaar kennen toen Truman zestien was. Tennessee liep toen al tegen de dertig. Binnen enkele jaren zouden ze allebei doorbreken met hun debuut: het toneelstuk The Glass Menagerie (Williams, 1944) en de roman Other Voices, Other Rooms (Capote, 1948).

In de navolgende jaren zouden ze uitgroeien tot chroniqueurs van hun tijd en wereld. Tennessee deed dat veelal met theaterstukken. Die werden vaak ook verfilmd, zoals A Streetcar Named Desire, Cat On A Hot Tin Roof en Baby Doll. En Truman Capote, een graag geziene societyfiguur, manifesteerde zich nadrukkelijk met de novelle Breakfast At Tiffany’s en leverde daarna een huiveringwekkende true crime-klassieker af, In Cold Blood, een boek waaraan hij volgens eigen zeggen bijna kapot ging. 

In het dubbelportret Truman & Tennessee: An Intimate Conversation (85 min.) laat regisseur Lisa Immordino Vreeland de twee auteurs zichzelf én elkaar kenschetsen. Zo had Williams volgens zijn vriend een onstuitbare drang om te schrijven, terwijl die zich weer verbaasde over Capotes oneindige zucht naar roem. De filmmaakster gebruikt voor zulke inkijkjes zowel interviews met de New Yorkse schrijvers als hun geschriften, die ze door de acteurs Jim Parsons (Capote) en Zachary Quinto (Williams) heeft laten inspreken.

Immordino Vreeland zet daarnaast fragmenten uit speelfilms, gebaseerd op hun boeken en theaterstukken, in om hun levenswandel en oeuvre te illustreren en maakt slim gebruik van de veelvuldige bezoekjes van de twee sterauteurs aan de talkshows van David Frost en Dick Cavett. Wat ze daar te berde brengen over bijvoorbeeld de liefde, bekendheid, drankzucht, kritiek en – natuurlijk! – het schrijven zelf snijdt ze slim tegen elkaar weg. Om de overeenkomsten en verschillen tussen hen te benadrukken.

De twee mannen, allebei min of meer openlijk homoseksueel in een tijd waarin dat bepaald nog geen vanzelfsprekendheid was, leren gaandeweg ook de keerzijde van hun faam kennen. Op uitbundige lof volgt soms keiharde kritiek. Van middelpunt van de belangstelling kun je ook zomaar de risee van een gezelschap worden. Deze zorgvuldig gemaakte film toont vervolgens ook de neergang van de twee ooit zo gevierde schrijvers en werkt zo toe naar het tamelijk roemloze einde dat hen allebei ten deel viel.