Vendetta: Guerra Nell’Antimafia

Netflix

Moet Pino Maniaci worden beschouwd als een erfgenaam van de vermoorde crimefighters Giovanni Falcone en Paolo Borsselino? Of is de Italiaanse televisiepersoonlijkheid, die oogt als een morsige kruising van Peter R. de Vries en Johan Derksen, in werkelijkheid een handlanger van hun aartsvijand, de Siciliaanse maffia? Hij heeft van ‘trial by media’ in elk geval zijn raison d’être gemaakt.

‘De Snor’, een larger than life-personage dat samen met zijn vrouw Patrizia en dochter Letizia de lokale televisiezender Telejato in Partinico runt, veroorzaakt permanent deining en maakt al even gemakkelijk vijanden in het achterland van La Cosa Nostra. Een onvervalst larger than life-personage, dat in de zesdelige serie Vendetta: Guerra Nell’Antimafia (233 min.) dan ook consequent in de derde persoon over zichzelf spreekt.

En dan wordt Maniaci plotseling gearresteerd vanwege afpersing, het startpunt van deze trashy productie. Is het filmpje dat daarvan bij andere nieuwsmedia opduikt bewijsmateriaal van iemand die op heterdaad wordt betrapt of juist het bewijs dat er een enorme lastercampagne is opgezet tegen deze kettingrokende roeptoeter die behalve de maffia ook de plaatselijke autoriteiten gedurig voor de voeten loopt?

‘De Snor’ verzet zich hevig tijdens zijn publieke ontmaskering, die hij voor een belangrijk deel toeschrijft aan Silvana Saguto, de rechter die zich sterk heeft gemaakt voor de stelselmatige onteigening van maffiabezit. Samen met haar halve familie komt ook zij in het vizier van openbare aanklagers vanwege mogelijke corruptie. Terwijl hun zaken voor de rechter komen, blijven de twee met modder naar elkaar gooien.

‘Als iemand graag neukt’, verzucht Pino Maniaci bijvoorbeeld vertwijfeld, wanneer zijn geheime maîtresse tegen hem in stelling is gebracht, ‘kan hij dan niet anti-maffia zijn?’ Daar valt natuurlijk weinig tegenin te brengen. Voor buitenstaanders is het echter lastig om alle ferme, elkaar tegensprekende statements in Vendetta op werkelijke waarde te schatten en in te passen binnen het grotere verhaal.

Want de serie zet weliswaar heel erg in op kleurrijke personages en couleur locale, maar verzuimt daarbij om van alle elementen ook een kernachtig, pakkend en overtuigend betoog te maken.

Memphis Depay – Met Beide Benen

BNNVARA

‘Wie belde jij als eerste om hierover te praten?’ De vraag verrast hem wellicht. Voetballer Memphis Depay heeft net verteld hoe zijn moeder hem direct belde toen ze hoorde dat hij op 16 december 2019 geblesseerd het veld had verlaten tijdens een wedstrijd van zijn club Olympique Lyon. ‘Mam, tis mis’, had hij volgens haar gezegd. ‘Het gaat niet goed. Ik ben ernstig geblesseerd. En ik kan niet meer meedoen met het EK.’ Daarna hadden Cora en Memphis samen gehuild aan de telefoon.

‘Ik vind het sowieso altijd pijnlijk om mijn moeder te horen huilen’, kijkt Memphis daarop terug. ‘Ik ben iemand die gelijk troost.’ Op dat moment stelt interviewer Jessica Villerius haar vraag. ‘Niemand’, zegt de hoofdpersoon van Memphis Depay – Met Beide Benen (71 min.) zonder te verblikken of verblozen. Hij heeft niemand gebeld. ‘Geen behoefte aan?’ Memphis: ‘Nee, man. Het is gewoon een moment voor mezelf.’ En als hij er wel behoefte aan had gehad, zou hij waarschijnlijk contact hebben gezocht met één van zijn broeders, het selecte gezelschap van allerbeste vrienden dat tot zijn vaste entourage is gaan behoren.

Hoewel hij in deze documentaire geregeld wordt omringd door anderen – zijn alomtegenwoordige personal assistent Aubrey, beste vrienden Tufan en Gigi of moeder Cora – oogt de stervoetballer (en influencer en rapper) als een echte einzelgänger. Memphis is zonder enige twijfel de kapitein op zijn eigen schip. Ook als hij rapt en zijn gevolg braaf meeknikt op de beat. Tegelijk lijkt hij soms kwetsbaar, bijvoorbeeld tijdens een bezoek aan zijn halfbroer Jeffrey die in Groningen in een tbs-kliniek zit. Of als de clubdokter van Lyon de Nederlander enkele uren laat wachten wanneer hij hem zijn herstellende knie wil laten zien. ‘Als je geblesseerd bent’ constateert hij lijdzaam in de mooiste scène van de film, ‘ben je niet priority.’

Depays revalidatie vormt het hart van deze documentaire, waarvoor Villerius hem naar onder anderen Rome, Dubai en Rotterdam is gevolgd. Toevallig heeft Tufan ongeveer tegelijkertijd ook zijn kruisband gescheurd. Ze kunnen dus gezamenlijk werken aan hun herstel. De één voor een terugkeer aan de wereldtop, de ander (ook) om hem daarbij te ondersteunen. Tussendoor blikken Memphis en zijn moeder terug op diens leven, waarbij zijn voetbalcarrière slechts zijdelings aan bod komt. Jessica Villerius is vooral geïnteresseerd in wat deze eigengereide, ambitieuze en ook zeer gedisciplineerde twintiger nu eigenlijk drijft.

Volgens Cora is het vertrek van zijn Ghanese vader Dennis een sleutelmoment geweest in het leven van haar destijds vierjarige zoon. Zelf laat Memphis daarover weinig los in dit interessante portret, waarin hij desondanks best veel van zichzelf laat zien – al is het dan misschien niet altijd het achterste van zijn tong. Memphis Depay – Met Beide Benen, straf gefilmd en aangekleed met (net iets te) dikke muziek, is daardoor een heel aardige bijsluiter geworden voor zijn verrichtingen op het Europees Kampioenschap. Een glimp van de mens achter de smaakmaker van het Nederlandse voetbal, die komend seizoen FC Barcelona gaat versterken.

Memphis Depay – Met Beide Benen is hier te bekijken.

De Droevige Kampioen

BIND / Ton Verkuijlen

In het boek dat schrijver Jan Brokken in 1997 over hem schreef, heet hij Riki Marchena. In werkelijk is zijn naam Robert ‘Joy’ Hosé. Hij loopt nog altijd rond op Curaçao, trekkend met één been. Dakloos en verslaafd. Ooit was hij een ster op het eiland. Iemand met ‘een Muhammad Ali-achtige status’, de beste tafeltennisser van de Nederlandse Antillen.

In de driedelige serie De Droevige Kampioen (150 min.), gebaseerd op het gelijknamige boek van Brokken, probeert regisseur Sander Burger het tragische relaas van de Curaçaose sportlegende te vangen met een combinatie van docu en drama: interviews met jongere broer Sherman en klasgenoten en jeugdvrienden van Hosé en authentiek archiefmateriaal, vermengd met sfeervol verfilmde kerngebeurtenissen uit het leven van ‘Joy’, die wordt vertolkt door acteur Anton de Bies (waarvan de casting, of een re-enactment daarvan, ook is te zien in de serie).

Jan Brokken en zijn boek fungeren daarbij als verbindende factor. Brokken wordt zelf geïnterviewd, maar de auteur leest ook voor uit zijn boek. Daarvoor is hij in de huid gekropen van Robert Hosé. Brokken noemt hem alleen Riki Marchena en schrijft bovendien regelmatig – maar ook niet altijd – in de ik-vorm. Ook de andere sprekers lezen zo nu en dan voor uit dat boek. Via Riki hebben ze, bekent één van hen, beter zicht gekregen op Robert. De hoofdpersoon komt zelf dan weer niet aan het woord. Hij trekkebeent zo nu en dan even door het beeld en wast dan, op verzoek, een auto.

Het is allemaal wat overdadig en voelt soms ook nodeloos gecompliceerd. ‘Hoe slecht was Riki.., of Robert, er toen aan toe?’ moet Sander Burger zelf ook even zoeken tijdens een vraag aan één van diens vrienden, over de jaren dat zijn hoofdpersoon helemaal verslingerd raakte aan drugs. Of is dat een bewuste ‘slip of the tongue’? Om te benadrukken dat Robert/Riki uiteindelijk vooral ook een personage is, waarmee de moderne historie van Curaçao en het laatste hoofdstuk van Nederlands koloniale avonturen uit de doeken kan worden gedaan. En een symbool van hoe de eilanders gaandeweg een soort zelfrespect verwierven.

Dat stukje vergeten geschiedenis wordt in deze wat onevenwichtige serie overigens fraai over het voetlicht gebracht. En ook het tragische levensverhaal van De Droevige Kampioen komt uiteindelijk netjes rond als de protagonist alsnog een plek inneemt in z’n eigen vertelling. Als een kampioen die helemaal niet droevig wil zijn.

De Droevige Kampioen is hier te bekijken.

There Is Still Someone In The Woods

VPRO

Met hoeveel ze precies zijn weet niemand. Sommigen van hen hullen zich al tientallen jaren in stilzwijgen, anderen zijn simpelweg dood. Ruwe schattingen lopen uiteen van 25.000 tot 50.000. Zoveel vrouwen, meisjes en mannen zouden er begin jaren negentig zijn verkracht tijdens de oorlog in Bosnië en Herzegovina. Het was een onvervalste oorlogsdaad. De geweldplegers zorgden er soms zelfs voor dat onteerde vrouwen geen abortus konden ondergaan. Zodat er ook nog eens kinderen zouden komen…

Zeker vierduizend schijnen het er te zijn geworden. Al is maar een klein deel daarvan erkend. Sommige baby’s werden bij hun geboorte verdronken, andere direct in de steek gelaten. In There’s Still Someone In The Woods (52 min.) worden enkele van die kinderen geportretteerd. Ze zijn inmiddels halfweg twintig. Van Lejla is er bijvoorbeeld tragisch beeldmateriaal hoe ze als achttienjarige voor het eerst zichzelf ziet als baby. De Britse journalist Dan Damon filmde hoe ze hulpeloos op een stretcher lag. Achtergelaten. Hij zou haar later adopteren.

Lejla had destijds nog helemaal geen naam en haar biologische moeder, een moslima die was verkracht door een Servische man, weigerde om naar haar te kijken. ‘Ik wil dat kind niet’, zegt ze, onherkenbaar in beeld gebracht. Wie het kind wil, mag het wat haar betreft hebben. ‘Gelukkig is het geen zoon. Anders zou het een toekomstige vijand kunnen worden.’ Haar dochter probeert de bittere woorden van moeder weg te lachen. In de navolgende jaren zal ze toch contact met haar proberen te leggen. Want het bloed kruipt…

Het tragische relaas van oorlogskinderen zoals Lejla wordt in deze documentaire van Teresa Turiera-Puigbò Bergadà en Erol Ileri Llodella gepaard aan de getuigenissen van enkele vrouwen die destijds met bruut geweld werden overweldigd en die nu, ruim 25 jaar later, alsnog hun recht proberen te halen. Hun indringende getuigenissen zijn omkleed met onheilszwangere sequenties, die de naargeestige gebeurtenissen van toentertijd symboliseren.

Het resulteert in een schrijnende en soms ook wat onevenwichtige film, die de gevolgen van één brute oorlogsmisdaad, de ultieme vernedering van zowel de individuele persoon als de bijbehorende gemeenschap, in kaart brengt.

Max Richter’s Sleep

IDFA

Grand Park in Los Angeles is bezaaid met stretchers. In de schemering kiezen allerlei mensen verwachtingsvol hun plek. Hen wacht een nacht als geen andere. Ze zijn getuige van een live-uitvoering van Sleep, een muziekstuk van ruim acht uur van de Duits-Engelse componist Max Richter (die naam maakte met soundtracks voor films/series als The Leftovers, Shutter Island en My Brilliant Friend). Slapen mag, maar hoeft niet. Luisteren – of beter: ondergaan – mag natuurlijk ook.

Max Richter’s Sleep (98 min.) is geen traditionele making of-docu waarin elke stap van de totstandkoming van dit bijzondere project wordt belicht en intussen automatisch een intiem portret ontstaat van de nucleus daarachter (en zijn vrouw en creatieve partner: de antropoloog, theatermaker en filmer Yulia Mahr). Tenminste, niet alleen. Deze film van Natalie Johns is tevens een poëtische verkenning van het fenomeen slaap, de werking van onze hersenen en mens zijn.

En een eerbetoon aan Richters meditatieve slaapsoundtrack, natuurlijk. Hij noemt die zelf overigens een protest tegen een wereld waarin we permanent ‘aan’ staan. Dat idee gaat gepaard met een weldadige beeldenstroom: verstilde panorama’s van een stad bij nacht, portretjes van enkele participanten en familievideo’s van de Richters en hun kinderen. Gezamenlijk vormen ze een – excuus: flauwe woordspeling op komst – droomvlucht.

Die kan worden beschouwd als een zusterfilm van de Nederlandse slaapdocumentaire In De Armen Van Morpheus. Deze documentaire gaat alleen niet uit van de individuele beleving, maar belichaamt de collectieve ervaring.

En dan wordt het licht.

Personae

Nederlands Film Festival

Preludes To Face The World, luidt de tagline voor deze korte documentaire van Maartje Bakers, die onlangs werd genomineerd voor een Gouden Kalf. Een beeldessay over vrouwelijkheid, aan de hand van de ochtendrituelen van zes verschillende vrouwen. Bakers observeert hen terwijl ze zich gereed maken om de wereld weer tegemoet te treden. Vanaf het moment dat ‘s ochtends de wekker gaat totdat ze zich uiteindelijk blootstellen aan andermans blik.

Kalm en aandachtig laat Personae (25 min.) hen zien in hun eigen domein, waar ze zich overgeven aan hun vaste gewoonten. Van ochtendmens transformeren de vrouwen, in de badkamer, aan de make-up tafel en bij de kledingkast, langzaam in een toonbare variant van zichzelf. Dat is een heel intiem proces, waarbij ze letterlijk veel van zichzelf laten zien. Van zowel hun persoonlijke ruimte als van hun lichaam. En waarbij ze ook heel nadrukkelijk naar zichzelf kijken. Niets zo indringend immers als The Female Gaze.

Gesproken wordt er verder niet. De camera, gesitueerd op een vaste plek, moet het werk doen, aan het begin en einde in de rug gedekt door doeltreffende muziek. Zo dwingt deze film om echt te kijken, in een poging om de vrouwen te zien voor wie ze werkelijk zijn. En daaruit komen onvermijdelijk vragen naar voren over wat vrouwelijkheid is en behoort te zijn en hoeveel vrouwen in zichzelf moeten investeren, teneinde de wereld te kunnen trotseren.

Capital In The Twenty-First Century

Thomas Piketty / Human

Staan we aan de vooravond van een terugkeer naar het ongebreidelde kapitalisme van de achttiende en negentiende eeuw, met een kleine aristocratie die leeft in weelde en het gewone volk dat omkomt van de honger? Deze zorg spreekt de Franse econoom Thomas Piketty nadrukkelijk uit bij de start van de boeiende documentaire Capital In The Twenty-First Century (102 min.), die is gebaseerd op zijn baanbrekende boek uit 2013. De eerste tekenen dienen zich volgens hem aan: groeiende ongelijkheid en, als een soort bliksemafleider daarvoor, toenemend nationalisme.

Samen met vooraanstaande collega-economen, psychologen, historici en politicologen licht Piketty vervolgens de ontwikkeling van het kapitalisme door, de talloze pogingen om dat bij te sturen en de recente opkomst van de ‘Greed is good’-mentaliteit, waardoor er weer een ouderwetse samenleving van Haves, een kleine elite, en Have-nots, de rest van de bevolking, dreigt te ontstaan. In politieke termen: één dollar, één stem. In plaats van wat je zou verwachten in een goed functionerende democratie: één mens, één stem.

De bijbehorende winnaarsattitude wordt ook direct verinnerlijkt, zo toont een fascinerend experiment met het bordspel Monopoly aan. Door het opgooien van een munt wordt steeds bepaald welke van twee spelers allerlei voordeeltjes krijgt toebedeeld. Die geluksvogels gaan zich vervolgens binnen enkele minuten ook als winnaar gedragen. Ze verplaatsen hun pion met meer geluid, graaien vaker in de chipszak en beginnen hun opponent te kleineren. Na afloop geloven ze dat ze puur op basis van hun kwaliteiten hebben gewonnen. Niet als gevolg van stom toeval.

Het is niet moeilijk om die mentaliteit te ontwaren in de hedendaagse samenleving. In zowel individuele personen als ondernemingen. Met deze uitstekend gedocumenteerde film van Justin Pemberton, die is geïllustreerd met nieuwsbeelden, televisiefragmenten en scènes uit speelfilmklassiekers zoals Pride And Prejudice, Les Misérables en The Grapes Of Wrath, bepleiten Piketty en zijn mededenkers dan ook een beter gereguleerde vorm van kapitalisme, waaraan echt iedereen zijn steentje bijdraagt, bijvoorbeeld via het betalen van belasting.

Enig optimisme is daarbij op zijn plaats, meent hij. De menselijke geschiedenis toont volgens Piketty aan dat we altijd streven naar een samenleving met harmonie en samenhang. Daarvoor moet dan alleen de huidige ongelijkheid nog wel even worden bestreden.

Pete En De Bananen

VPRO

Geel van buiten, wit van binnen. Een banaan dus. Zo noemt Pete Wu zichzelf en andere Chinees-Nederlandse jongeren. Ze zitten gevangen tussen de Chinese cultuur van hun ouders en de Nederlandse samenleving, waarbinnen ze zijn opgegroeid. Met verwachtingen en aspiraties als ieder ander, maar in de ogen van hun ouders voorbestemd om een andere banaan te huwen – en een ‘Chinees’ of snackbar over te nemen.

In Pete En De Bananen (58 min.), gemaakt met Willem Timmers, gaat Wu in gesprek met andere Chinees-Nederlandse jongeren over hun liefdesleven en de verwachtingen die zij daarbij ervaren vanuit de gesloten Chinese gemeenschap en de eisen die aan hen worden opgelegd door Nederlanders, voor wie wit en westers nog altijd de norm is (en probeer die maar eens niet te verinnerlijken).

Pete’s zoektocht brengt hem in contact met een jonge vrouw die haar niet-Chinese verloofde jarenlang verborgen hield voor haar vader en moeder, een succesvol Aziatisch model en een voormalige sekstelefoniste die zich specialiseerde in klanten met zogenaamde ‘yellow fever’ (en die eerder is geportretteerd in de documentaire Hallo Met Kyoko). Hij gaat verder voor het eerst op date met een andere Banaan en laat zich doorlichten door een (eveneens Aziatische) therapeute, ontmoetingen die soms nét iets te geconstrueerd aandoen.

Wu en Timmers omlijsten al die gesprekken met gestileerde geel gekleurde sequenties en stijlvolle synthmuziek. Waarbij Pete’s zeer persoonlijke voice-overs een verdiepende laag aanbrengen en echt inzicht geven in zijn zielenleven, dat onlosmakelijk verbonden is met zijn afkomst en de plek waar hij opgroeide. Een manier van zijn, waarbij geel en wit inmiddels volledig door elkaar lopen.

The Road To Fame

VPRO

Hele generaties zijn ermee opgegroeid: Fame. Eerst was er de film, toen een serie en tenslotte de musical. Het is de ultieme voorstelling over theatertalent dat klaar staat om het he-le-maal te gaan maken. Beter: vóór theatertalent dat klaar staat om het he-le-maal te gaan maken. Een ideale springplank naar een leven op het podium.

Ditmaal komen de aspirant-beroemdheden uit China. Ze studeren aan de Centrale Theateracademie in Beijing. Daar kom je natuurlijk niet zomaar binnen. Alleen de allerbesten worden toegelaten. En die zijn nu klaar om af te studeren, met de eerste voorstelling die wordt gemaakt in samenwerking met Broadway. The Road To Fame (57 min.) dus, vervat in een vermakelijke film van Hao Wu uit 2013.

Standaardverhaal zou je daarover in eerste instantie zeggen. De één haalt het wel, een ander niet. En tussen (het kleine) begin en (verplicht grootse) eind zit heel wat drama. Het pad dat moet eindigen met een staande ovatie begint alleen wel in een land dat jaren een strikte éénkindpolitiek heeft gevoerd. Met succes, zou je kunnen zeggen. Deze jongvolwassen behoren tot de eerste naoorlogse generatie die in relatieve welvaart is opgegroeid.

Én zonder broertjes of zusjes, dat ook. ‘Ze zijn allemaal enig kind’, constateert hoofd musicalopleiding Liu Hongmei. ‘Ouders en vier grootouders. Zes paar ogen op één enkel kind. Dus ze zijn heel erg verwend.’ Je zou ook kunnen zeggen: zij alleen moeten de onvervulde dromen van hun familie verwerkelijken. Of, bij de minder gefortuneerde gezinnen, zorgen voor een stabiel inkomen. En dat is bepaald geen sinecure in een land dat gebukt gaat onder jeugdwerkeloosheid.

Wie van hen een wereldster wordt? En wie voorbestemd is om zijn levensdagen te slijten als slecht betaalde zanger in het barcircuit? Vooralsnog gaat het om een plek in de zogenaamde A-selectie, met talenten die daadwerkelijk in de voorstelling mogen gaan spelen. De ingevlogen Amerikaanse regisseur is alleen niet enthousiast. ‘Puur verstand, geen gevoel’, constateert hij onderkoeld. Zijn collega beaamt: ‘Ja, dat leren ze hier niet.’

Er is dus daadwerkelijk nog een wereld te winnen voor deze ambitieuze jongelingen, die in deze gelaagde documentaire model staan voor een nieuwe generatie opgroeiende Chinezen.

The Road To Fame is hier te bekijken.

After Truth: Disinformation And The Cost Of Fake News

HBO

‘So what?’, zegt Jack Burkman als filmmaker Andrew Rossi hem vraagt of nepnieuws negatieve consequenties heeft. ‘Je moet gewoon wat je moet doen.’ De politieke lobbyist was er enkele jaren geleden dan ook als de kippen bij om zijn steentje bij te dragen aan de verspreiding van een complottheorie rond de dood van Seth Rich. Deze onbekende medewerker van de Democratische partij zou rücksichtslos zijn geliquideerd omdat hij informatie over de campagne van Hillary Clinton wilde doorspelen aan WikiLeaks.

Complete onzin, dat weet Burkman zelf ook wel. Hij schaamt zich echter niet voor zijn duistere escapades en laat zich in deze film dan ook gewoon volgen als hij met de alt-right provocateur Jacob Wohl een nieuwe lastercampagne opzet. ‘Ik gebruik nepnieuws als een wapen omdat het nu eenmaal bestaat.’ Daarmee is Burkman een treffend voorbeeld van de hedendaagse handel in desinformatie, propaganda en kwaadaardige roddel die de centrale thematiek vormt van After Truth: Disinformation And The Cost Of Fake News (95 min).

Illustratief is het relaas van James Alefantis, de eigenaar van pizzeria Comet Ping Pong in Washington, waar eind 2016 ineens een man met een doorgeladen geweer binnenstormde om ontvoerde kinderen te bevrijden. Alefantis was, zonder dat hij het doorhad, de centrale figuur geworden van Pizzagate, een samenzweringstheorie die via de riolen van het internet was opgeborreld naar een groot publiek. In de kelder van de pizzeria zouden George Soros en (alweer) Hillary Clinton stelselmatig kinderen misbruiken.

Sindsdien is de term ‘fake news’ gekaapt door Donald Trump, die onwelgevallige media of journalisten met die term wegzet en meteen door zijn supporters laat uitjouwen. Intussen zijn ook Democraten zich gaan bedienen van gefingeerde websites en -nieuws om hun Republikeinse tegenstrevers te slim af te zijn. Zo zoeken ze doelbewust het speelveld op van rechtse stokers als Sean Hannity, Jerome Corsi en InfoWars-boegbeeld Alex Jones, de man die bijvoorbeeld beweert dat de schietpartij op de Sandy Hook-basisschool volledig in scène is gezet.

Via zulke usual suspects schetst Rossi een ontluisterend beeld van een schemerwereld waarin de waarheid volledig ondergeschikt is geraakt is aan het eigen ideaal of – vooral – het eigen gewin. Een wereld die er in al zijn hard- en smerigheid altijd al was, maar die met name door de komst van sociale media, Mark Zuckerbergs Facebook voorop, en opgepookt door Poetins Rusland geheel nieuwe dimensies heeft gekregen.

Inside Bill’s Brain: Decoding Bill Gates

Netflix

Is het portret dat Davis Guggenheim in Inside Bill’s Brain: Decoding Bill Gates (157 min.) schildert van Microsoft-oprichter Bill Gates méér dan een alibi om de schijnwerper te zetten op enkele van ’s mans liefdadigheidsprojecten? Hij slaagt er weliswaar redelijk in om te vatten wat er omgaat in Gates’ hoofd, maar waar het hart van de oppernerd werkelijk van overslaat blijft ongewis.

Wat zijn zussen, echtgenote Melinda, vrienden, collega’s en mede-filantroop Warren Buffett in deze driedelige miniserie te berde brengen, komt in elk geval zelden écht onder de waterlijn. De hoofdpersoon zelf laat zich ook niet zomaar in z’n ziel kijken. En interviewer Guggenheim is er de man niet naar om met gestrekt been het gesprek in te gaan met Gates. Als hij met hem door het bos of de woestijn gaat wandelen, een terugkerend tafereel in de docu, houdt de filmmaker het vooral algemeen en gezellig. Met vragen die gemakkelijk zijn te omzeilen.

Tussendoor is er lekker veel ruimte – als je tenminste geïnteresseerd bent in ’s mans goede werken – voor enkele speerpunten van The Bill And Melinda Gates Foundation: schoon drinkwater en goede riolering in ontwikkelingslanden, een vaccin tegen polio, vrouwenrechten en de strijd tegen klimaatverandering. Loffelijke initiatieven, zonder twijfel, met ontegenzeggelijk ook maatschappelijke impact. Van een bolleboos die het hart (toch wel) op de goede plaats lijkt te hebben, dat ook. Maar niet per definitie het meest inspirerende basismateriaal voor een vlammende vertelling, die nog dagen nazindert.

Dat past ook wel bij de protagonist. Bill Gates is zonder twijfel een ontzettend gedreven vent, maar hij opereert tevens erg rationeel. Voor zijn huwelijk met Melinda streepte hij bijvoorbeeld op zijn slaapkamer de voor- en nadelen van trouwen tegen elkaar af op een whiteboard. Logisch, toch? Hij drukt zich in deze serie doorgaans ook weinig prikkelend uit. ‘Ongewoon’, noemt hij bijvoorbeeld de plotselinge dood van zijn jeugdvriend Kent Evans, die toch een vormende ervaring voor hem moet zijn geweest. En daarna is hij, wel zo praktisch, doorgegaan met zijn leven en carrière.

Ook opmerkelijk: over Bills geruchtmakende ruzie met mede-Microsoft-oprichter Paul Allen, die in 2018 overleed, komt zo ongeveer iedereen aan het woord. Behalve de hoofdpersoon zelf. Die houdt zijn kaken zoveel mogelijk op elkaar en laat zeker het achterste van zijn tong niet zien. Het is de makke van Inside Bill’s Brain dat hij daarmee wegkomt. Daardoor is dit drieluik, waarin Davis Guggenheim zelf als verteller alle zeilen moet bijzetten om de verschillende verhaallijnen te verbinden en zo nu en dan animaties gebruikt om delen van Gates’ leven te verbeelden, uiteindelijk een tamelijk zouteloze mixture van geautoriseerde biografie en op zichzelf best interessante goede doelen-televisie geworden.

The Family

Netflix

Als The Family niet bestond, zouden complotdenkers het broederschap beslist hebben verzonnen. ‘Als Jezus Christus iets organiseert maakt Hij de organisatie onzichtbaar’, stelt de enigmatische leider Doug Coe, ‘de machtigste man in Washington waarvan je nog nooit hebt gehoord’, tijdens één van zijn weinige publieke optredens. ‘De maffia gebruikt ook zo’n soort organisatie.’ The Family, zo’n tachtig jaar geleden opgericht door een Noorse immigrant, is onder Coe’s bewind een zogenaamde non-organisatie geworden.

Hoewel de conservatief christelijke lobbygroep jaarlijks het prestigieuze National Prayer Breakfast organiseert, waarbij de Amerikaanse president en zo ongeveer alle politieke kopstukken acte de présence geven, proberen Coe en de zijnen koste wat het kost buiten beeld te blijven. Die geheimzinnigheid spreekt natuurlijk tot de verbeelding en wordt dus ingezet als het unique selling point van The Family (245 min.), een vijfdelige docuserie van Jesse Moss die is gebaseerd op twee boeken van Jeff Sharlet.

Deze Amerikaanse auteur woonde zelf als jongeling enkele jaren in Ivanwald, het huis van de nieuwe lichting Family-leden, en fungeert nu als verteller voor deze documentairereeks over het invloedrijke verbond. Sharlets persoonlijke ervaringen zijn in de eerste aflevering zelfs gedramatiseerd, waarbij de bekende karakteracteur James Cromwell de rol van Doug Coe voor zijn rekening neemt. Die scènes verhouden zich lastig tot het documentairedeel van de episode. In de rest van de serie blijven ze bovendien vrijwel achterwege.

Het vermeende sektarische karakter van het broederschap, dat er eigen huizen en discipelen op nahoudt, wordt verder ook nauwelijks uitgewerkt. Inhoudelijk piept en kraakt het wel vaker in The Family. De belofte dat het christelijke genootschap méér is dan een invloedrijke lobbygroep, die in alle stilte zijn belangen probeert te behartigen, zowel in eigen land als bij dubieuze regimes elders in de wereld, en daarbij vuile handen maakt, die daarna natuurlijk steevast in onschuld worden gewassen, wordt in elk geval nooit overtuigend ingelost. Losse flodders en eindjes te over, concrete voorbeelden van Bilderberg-achtige machinaties veel minder.

‘Fundamenteel ondemocratisch’, oordeelt Sharlet, een man die het drama bepaald niet schuwt, niettemin over The Family. Dat mag zo zijn, maar regisseur Moss slaagt er in deze serie niet in om de grootschalige samenzwering, die allerlei aluhoedjes vast al tijden op het spoor waren, écht aan te tonen. Een typisch geval van ‘overselling’. In de slotaflevering, waarin hij zelf een gebedsgroep gaat bezoeken, ineens serieus in gesprek wil over de beweegredenen van individuele familieleden en bovendien de link met Donald Trump probeert te leggen, raakt de filmmaker het spoor helemaal bijster. Kritische kijkers zijn dan allang afgehaakt.

Helmut Boeijen

wekelijkse documentairenieuwsbrieven De DocUpdate en 2Doc Weekly

website De DocUpdate

podcast 2Doc Belt met Boeijen

LinkedIn / YouTube Twitter

– Docent (Fontys Hogeschool Journalistiek, 2009-heden)

– Freelance-journalist voor diverse kranten, tijdschriften en websites. (1995-heden)

Gepubliceerd op/in onder anderen De Correspondent, Nieuwe Revu, Brabants Dagblad, Oor, VPRO-gids, De Nieuwe Reporter, muziek.nl, VARA TV-Magazine, 3voor12, DVD Report, Participatie & Herstel en AVRO Televiziergids

Artikel over Alex Gibney en de opkomst van documentaires (De Correspondent)

Artikel Bavaria-Babes (Nieuwe Revu)

Achtergrondartikel TMF (OOR)

Reportage Het Lagerhuis (VARA TV-Magazine)

Artikel over begeleiding van HBO-studenten met een bipolaire stoornis

Interview Alanis Morissette (OOR)

Reportage Dynamo Open Air Tsjechie (OOR)

Achtergrondartikel Popdocumentaires (muziek.nl)

Artikel film Minority Report (DVD-Report)

Reportage Krezip (OOR)

Interview Lux Interior van The Cramps (Watt)

Reportage Silverchair (OOR)

Interview Dropkick Murphys (OOR)

Reportage Motorpsycho (OOR)

Interview Radiohead (Watt)

Interview John Mellencamp (Watt)

– Regisseur van de documentaires (2003-2011):

  • Terug Naar Neerkant (documentaire uit 2011 over de band en commune CCC Inc., in première gegaan tijdens het Play-festival, tijdens het IDFA in Amsterdam, uitgezonden door Omroep Brabant en onder de titel CCC Inc. – Hippies In De Peel vertoond door de NTR in Het Uur Van De Wolf)
  • Oorlog Met De FIFA (documentaire uit 2010 over de campagne rond de Bavaria-Babes, die uitliep op een internationale rel met de FIFA, NOOIT UITGEZONDEN; EenVandaag maakte een radio- en televisiereportage over deze kwestie)
  • A Dutch Soldier’s Story (documentaire uit 2010 over een Nederlandse militair, die is uitgezonden naar Uruzgan, uitgezonden op Holland Doc en door alle regionale omroepen)
  • Laatste Kans (documentaire over de Marokkaanse voetballer Marouane Bouchti uit 2009, uitgezonden door alle regionale omroepen en geselecteerd voor het Film In Brabant-festival, vertoond tijdens het Scenecs-filmfestival 2010)
  • Levend Kunstwerk: Jan Rot (documentaire over zanger Jan Rot uit 2009, uitgezonden door Cultura/NPS)
  • 30 Jaar Gerard (documentaire over het dertigjarig jubileum van zanger Gerard van Maasakkers uit 2008, uitgezonden door Omroep Brabant, geselecteerd voor het Scenecs Festival in Amersfoort en uitgezonden door alle regionale omroepen)
  • Teeuwen & Smeenk: Het Tragische Verhaal Van Een Veelbelovend Cabaretduo (documentaire over het cabaretduo Hans Teeuwen en Roland Smeenk uit 2007, uitgezonden door Omroep Brabant, de VARA, alle regionale omroepen en het digitale kanaal Holland Doc, winnaar NL-Award 2007)
  • De Liefde Blijft (opdrachtfilm over een dementerend echtpaar uit 2007, gemaakt samen met Marjolein van Poppel, in filmtheaters vertoond tijdens het Film In Brabant-festival)
  • My Name Is Luka (documentaire over de Ierse zanger Luka Bloom uit 2006, internationaal uitgebracht op dvd, aangekocht en uitgezonden door de Belgische televisiezender Canvas en de Australische televisiezender ABC en het digitale kanaal Cultura en geselecteerd voor het Indie Cam Festival in Toronto, het Womad-festival in Nieuw-Zeeland en het Scenecs Festival)
  • The Frames: It’s Just A Band (documentaire over de Ierse Oscar-winnaar Glen Hansard en zijn band The Frames uit 2005, aangekocht en uitgezonden door de VPRO en het digitale kanaal Cultura en vertoond op Nederlandse filmfestivals
  • Verder was ik één van de initiatiefnemers van, deed ik de interviews voor en was ik betrokken bij het concept, de ontwikkeling en montage van Kamp Vught In De Klas (winnaar Gold Camera en Silver Screen in de categorie educatie van het Internationale Amerikaanse Film en Video Festival in Los Angeles, winnaar Le Laurier De Bronze op het Internationale Film Festival van Le Creusot in Frankrijk en winnaar De Gouden Reiger 2008, de Nederlandse prijs voor opdrachtfilms).

– Programmamaker/camjo/regisseur/(eind)redacteur (Omroep Brabant, 2003 – 2011)

Interview Kamp Holland

Maker van documentaires (oa de 15-delige serie Oirschot-Uruzgan, uitgebracht als dvd-box en genomineerd voor een NL-Award 2009), reportages, docusoaps en items, inclusief (eind)redactie, regie, interviews, camera, geluid, selectie, montage en stagebegeleiding. Eindredacteur van het interactieve multimediaproject Boschveld 55, waarvoor enkele studenten journalistiek in een multiculturele wijk zijn gaan wonen, om van daaruit televisie-, radio- en internetreportages te maken.

Portret cartoonist Gummbah (met Hans Teeuwen)

Portret singer-songwriter Alex Roeka

Reportage over televisieserie Waltz (met Theo Maassen)

Portret travestiet Dirkje van Os

Portret zanger/zaalvoetballer John de Bever

Portret feministe avant la lettre Lies Potters

Portret levenskunstenaar Maarten ‘Free B’ Mols

Portret banneling Geert Theunisse

Slotaflevering televisieserie Droomland

Aflevering historische programma Witte Geit over SP & CDA in Brabant

– Regisseur/interviewer/redacteur (VPRO-televisie, 1999-2002)

Selectie van nieuwe onderwerpen voor het programma Lola da Musica, het leggen van contacten in binnen- en buitenland, maken van planningen, samenstellen van een filmcrew, interviewen van nationale en internationale artiesten, regisseren van programma’s en items, en monteren van uitzendingen over onder anderen AC/DC, The White Stripes, Monster Magnet, Dropkick Murphys, Bob Forrest, The Gourds, Fireside, Zen Guerrilla, Beef en Gorki.

– Activiteitenleider jongerencentrum (Veldhoven, 1998-1999)

Concertrecensie Therapy (festivalkrant Lowlands)

– Z-verpleegkundige (stichting de Binckhorst, 1991-1998)

Artikel The Hives (Brabants Dagblad)

OPLEIDINGEN:

Danko Jones

– Master Special Educational Needs (Fontys OSO, 2014-2015)

– Opleiding tot docent HBO (Fontys Tilburg, 2010 – 2011)

– Workshop Documentary (Tony O’Shaughnessy/Circom, 2011)

– Workshop van idee naar concreet filmplan (John Appel/BKKC, 2010)

– Cursus montagetheorie en –analyse (Media Academie, 2010)

– Cursus tekstschrijven voor film en televisie (Science Productions, 2009)

– Cursus scenario schrijven (Vlaamse Script Academie, 2008)

– Cursus camerajournalistiek voor gevorderden/Camjo (Roos, 2006)

– Opleiding tot Z-verpleegkundige (Vught, 1991-1994)

– HBO-opleiding tot informatie-intermediair, met afstudeerrichting communicatie (Tilburg, 1986-1991)

– Opleiding tot Trainer-coach III en jeugdvoetbaltrainer J.V.T. (KNVB, 1992)

– HAVO (Het Maaslandcollege te Oss, 1981-1986)

darkness

Doorgaan met het lezen van “Helmut Boeijen”

Z (alfabetisch overzicht)

0123 A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Zaad Van Karbaat, Het (2018)

Zaad Van Karbaat, Het (2021)

Zaak Gebroeders R., De

Zaak Tuitjenhorn, De

Zaatari Djinn

Zandvoort Formule, De

Zappa

Ze Noemen Me Baboe

Zee Die Denkt, De

Zen Diaries Of Garry Shandling, The

Zero Days

Zie Je Me? Hoor Je Me?

Zie Mij Doen

Ziek Gespierd

Zion

Zonder Schoenen Overleef Je Niet

Zouden Ze Het Weten

W (alfabetisch overzicht)

0123 A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Waarheid, De

Waarheid Over Mijn Vader, De

Waarom Bleef Je Niet Voor Mij?

Waco: Madman Or Messiah

Waiting For The Sun

Waldheim, Waltz, The

Walrus And The Whistleblower, The

Waltz With Bashir

Warning: This Drugs May Kill You

Wat Achterblijft

Watani: My Homeland

Waterlijken

Way I See It, The

We Are Fucked

We Are: The Brooklyn Saints

We Are The Thousand

We Zien Ons

Weapon Of Choice

Weather Underground, The

Weerzien In Pristina

Wei.

Weight Of Gold, The

Weiner

Welcome To Chechnya

Wereld Aan Je Voeten, De

Western Arabs

Westwood: Punk, Icon, Activist

WeWork

What Drives Us

What Happened, Miss Simone?

What We Started

What’s My Name: Muhammad Ali

When Are You Coming Back, Kees?

When Eagles Dare: Crystal Palace F.C.

When The Guns Go Silent

When We Were Kings

When You Hear The Divine Call

Where’s My Roy Cohn?

White Cube

White Noise

White Riot

Whitney

Whitney: Can I Be Me

Who Killed Garrett Phillips?

Who Killed Jam Master Jay?

Who Killed Malcolm X?

Who Killed Little Grégory?

Who Shot The Sheriff?

Why Did You Kill Me?

Why We Hate

Wig

Wij Moszkowicz

Wild Wild Country

Wilderness Of Error, A

Wilders

Windsors: Inside The Royal Dynasty, The

Winnebago Man

Winnie

Wit Is Ook Een Kleur

Witchdoctor Hunters, The

Witte Vlucht, De

Wognum

Wolfpack, The

Wolkenzusje

Woman

Woman Captured, A

Won’t You Be My Neighbor?

Wonder Boy – Olivier Rousteing, Né Sous X

Wonder Van Le Petit Prince, Het

Wonderful Losers: A Different World

Work, The

Workers Cup, The

World Of Thinking, The

Wormwood

Wraakprotocol, Het

Wrecking Crew, The

Wrinkles The Clown

Wu-Tang Clan: Of Mics And Men

V (alfabetisch overzicht)

0123 A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Vaarwel Amerika

Vader

Vader In De Tuin

Val

Van Vader Op Zoon

Van Verlies Kun Je Niet Betalen

Veearts Maaike

Veerkracht: Gevecht Tegen Corona

Vegas Baby

Velvet Underground, The

Vendetta: Guerra Nell’Antimafia

Venus

Verdacht

Verdediging, De

Vergeef Me Mijn Schulden

Vergeten

Verlaten

Verloren Kinderen Van Het Kalifaat, De

Vermoorde Theater, Het

Verstopt

Verstoten Vaders

Verward

Very Ralph

Videocracy

Vieren Wat Kapot Is

Vietnam War, The

Villamoord, De

Villamoord – Seizoen 2, De

Virunga

Visages Villages

Vleesverlangen

Vlucht Van Ronnie, De

Voetbal Is Oorlog

Voetbaldroom

Volg Je Me Nog?

Voor Het Donker Wordt

Voor Jou Wil Ik Zijn

Voorbij De Zee

Voorland Is Back, Het

Voorspel

Voorval: Armando En De Mythe, Het

Vow, The

Voyeur

Vrankrix En Het Amsterdamse Rijk

Vrienten & Vrienten In Basmannen

Vrouw Met De Camera: Letizia Battaglia, De

Vrouw Slaat Man

Vrouwen Van Venserpolder, De

Vijfde Bruid, De

U (alfabetisch overzicht)

0123 A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Ubiquity

Uit Elkaar

Uitgewoond: Achter Gesloten Deuren

Ultra’s Van Egypte

Under The Wire

Under Tomorrow’s Sky

Unfit: The Psychology Of Donald Trump

Unknown Brood

Unknown Known, The

Unrest

Unsolved Mysteries

Unstoppable: Sean Scully And The Art Of Everything

Untold Stories Of Armistead Maupin, The

Untouchable

Up To G-Cup: In Iraqi Kurdistan

Us Kids