Helmut Boeijen autosport, sport

Schumacher ‘94 – Die Geburt Einer Legende

Netflix

De zware crash van de Braziliaanse coureur Rubens Barrichello tijdens de kwalificaties op vrijdag 29 april 1994 blijkt de voorbode voor een noodlottig Formule 1-weekend op het circuit van Imola. Een dag later moet zijn Oostenrijkse collega Roland Ratzenberger, na wederom een zwaar ongeluk tijdens de trainingen, live op televisie gereanimeerd worden. Tevergeefs. Het eerste dodelijke ongeval in de Formule 1 in acht jaar is een feit. ‘Iedereen was met stomheid geslagen’, herinnert Corinna Schumacher zich de inktzwarte Grand Prix van San Marino van 1994. ‘Het drong voor het eerst tot ons door dat zoiets kon gebeuren.’

Haar echtgenoot Michael en diens grote held en concurrent, meervoudig wereldkampioen Ayrton Senna, staan op zondag 1 mei desondanks aan de start bij een race, die ruim dertig jaar na dato nog altijd nazindert. Direct na de start is er opnieuw een crash, het zoveelste waarschuwingssignaal dat wordt genegeerd. Niet veel later vliegt de grote kampioen uit de bocht. Terwijl een traumahelikopter Senna naar het ziekenhuis brengt, wordt de race toch weer herstart. Zoals de Tour de France op niemand wacht, wordt ook de Formule 1 nooit voortijdig afgevlagd. Alleen de champagne voor de winnaar, Michael Schumacher natuurlijk, blijft ditmaal achterwege.

Regisseur Christin Freitag gebruikt die verdoemde race als scharnierpunt voor de kordate sportdocu Schumacher ‘94 – Die Geburt Einer Legende (internationale titel: Schumacher ‘94 – The Birth Of A Legend, 107 min.). Tot dat moment geldt de Duitse coureur, die in 2013 bij een skiongeluk hersenletsel heeft opgelopen en sindsdien niet meer in de openbaarheid verschijnt, als grote uitdager. Na Senna’s overlijden is hij de man om te kloppen – op alle mogelijke manieren. Zijn team Benetton wordt stelselmatig verdacht gemaakt. En ‘Schummel-Schumi’ heeft het gevoel dat ook de internationale autosportfederatie FIA hem doelbewust zoekt.

Freitag concentreert zich volledig op dit tumultueuze Formule 1-seizoen – Schumachers carrière is immers al eens in een andere Netflix-sportdocu, simpelweg Schumacher (2021) genaamd, in kaart gebracht – en brengt met hulp van zijn vrouw Corinna Schumacher, de flamboyante manager Willi Weber, FIA-baas Bernie Ecclestone en Benetton-teamchef Flavio Briatore en andere leden van Michaels team ’s mans transformatie van racetalent naar kampioen in beeld. Dit mondt uit in een enerverende tweekamp om de wereldtitel, nog eens versterkt met digitaal gecreëerde close-ups en geüpdatet racecommentaar, met een nieuwe opponent, de Brit Damon Hill.

Uit de logica van deze film kan de kijker overigens al afleiden wie er dan, nadat hij alle tegenslag en -werking heeft overwonnen, uiteindelijk zegeviert.

Helmut Boeijen discriminatie, geweld, IDFA 2025, minderheden, politiek, recht, terrorisme

Das Deutsche Volk

Milk & Water

Slechts enkele maanden voordat de Coronacrisis de wereld in z’n greep krijgt, wordt Duitsland opgeschrikt door een racistische terreurdaad. Op woensdagavond 19 februari 2020 vermoordt een 43-jarige neonazi negen jongeren met een migratieachtergrond in Hanau, een stad vlakbij Frankfurt. Daarna schiet de man, wiens naam consequent wordt verzwegen in deze indringende film van Marcin Wiezchowski, thuis ook zijn eigen moeder dood en legt de hand aan zichzelf.

Vanaf ongeveer half elf op die avond gaat er een foto rond van zijn zoon Vili in z’n auto, vertelt Niculescu Păun geëmotioneerd in Das Deutsche Volk (113 min.). Hij weet als vader van niets. De volgende ochtend gaat hij gewoon naar zijn werk. Intussen blijft zijn jongen meer dan achttien uur lang liggen op de Kurt-Schumacher-Platz. ‘Dat maakt me kapot’, vertelt Vili’s vader, nadat hij de foto op zijn telefoon heeft laten zien. ‘Hij was alleen. Het maakt me gek dat ik hem niet heb kunnen beschermen.’

Later zal officieel worden erkend dat Vili-Viorel Păun zich op die fatale avond als een held heeft gedragen. Hij riep direct hulp in toen er werd geschoten op de Heumarkt en zette daarna de achtervolging in op de dader. Vili’s vader demonstreert hoe zijn zoon vervolgens ijskoud werd geliquideerd. Niculescu rijdt naar de plaats delict, stapt uit zijn auto en vuurt drie virtuele kogels in de richting van de camera. Hij is alleen vergeten om zijn ruitenwissers af te zetten. Die fungeren als tragische soundtrack.

De Duits-Poolse filmmaker Wiezchowski wijdde in 2021 al twee kortere films aan de brute aanslag, Das Attentat Von Hanau en Ein Nacht Und Ihre Folgen, en laat nu zien hoe ‘t enkele overlevenden en nabestaanden in de vier jaar na de aanslag vergaat. Zij proberen hun leven te vervolgen, vechten met de autoriteiten om het erkennen van gemaakte fouten en beijveren zich voor een herdenkingsmonument op Hanau’s Marktplatz, die eigenlijk is voorbehouden aan een standbeeld van de fameuze Gebroeders Grimm.

In stemmig zwartwit toont Wiezchowski eerst de ontzetting en het verdriet als indaalt dat ze zijn getroffen door het noodlot. Çetin Gültekin kijkt bijvoorbeeld met overlevenden beelden van een beveiligingscamera terug, waarop zijn broer Gökhan wordt neergeschoten. Selahattin Gürbuz, de vader van Sedat, kust de sportschoenen van zijn vermoorde zoon. En Armin Kurtovic is even verbaasd als kwaad dat zijn zoon Hamza, die een witte huid en blauwe ogen had, door de politie werd omschreven als ‘sudländisch orientalisch’.

Als de voor slachtoffers van Hanau neergelegde bloemen zijn weggegooid – ook al zo’n treffende scène – volgt de lange weg naar acceptie en erkenning. Sommigen gaan de strijd aan – met de leus ‘Ausländer raus’ bijvoorbeeld, die veel te lang mocht klinken – anderen gaan die juist uit de weg en vertrekken naar hun land van afkomst. Hoewel de dader dood is en er dus niemand kan worden berecht, zoeken ze naar een afsluiting, iets dat zin kan geven aan een drama dat acht mannen en één vrouw het leven heeft gekost.

Bij elkaar vinden ze in elk geval solidariteit. Broeder- en zusterschap. En de behoefte om er echt bij te horen, Duitser onder de Duitsers te zijn, en de dierbaren die hen zijn ontrukt opnieuw betekenis te geven. Aan het eind van deze aangrijpende film krijgen Niculescu en Iulia Păun letterlijk een nieuwe Vili in de schoot geworden, terwijl Armin en Dijana Kurtovic een Award vernoemen naar hun zoon. Oud-Bundespräsident Christian Wulff krijgt hem overhandigd voor zijn statement dat de Islam bij Duitsland hoort.

Een accordeon speelt intussen Beethovens Ode An Die Freude. ‘Alle Menscher werden Brüder…’

Helmut Boeijen autosport, sport

Schumacher

Netflix

Nee, ramptoeristen die willen weten – en zien! – hoe het nu met Michael gaat, hebben bij Schumacher (112 min.) niets te zoeken. Deze documentaire van Hanns-Bruno Kammertöns, Vanessa Nöcker en Michael Wech richt zich volledig op ’s mans imposante carrière binnen de Formule 1, waarin hij uiteindelijk zeven wereldtitels en talloze records verzamelde. Schumachers huidige leven – in nevelen gehuld, sinds hij eind 2013 bij een skiongeluk ernstig hersenletsel opliep – blijft volledig buiten beeld.

De film start begin jaren negentig als de voormalige karter Michael Schumacher zich als jonge jongen, ogenschijnlijk vanuit het niets, meldt tussen de grote mannen van het métier, zoals Alain Prost, Nigel Mansell en regerend kampioen Ayrton Senna. Vanaf het begin vormt de Duitse nieuwkomer een bedreiging voor de hegemonie van de Braziliaanse superster. De rivaliteit tussen de twee geboren winnaars zal naar ongekende hoogte oplopen.

Totdat Senna met een dodelijk ongeluk – vanzelfsprekend ook een belangrijk plotpoint in deze documentaire – letterlijk de weg vrijmaakt voor de man die ooit nog posters van hem op zijn jongenskamer had hangen. Het is een wrang voorbeeld van het aloude adagio: De koning is dood, lang leve de koning. Dit blijkt overigens wel een bijzondere vorst. Als tweevoudig wereldkampioen maakt hij enkele jaren later bijvoorbeeld de overstap naar een team dat al sinds 1979 geen winnaar meer heeft afgeleverd, het Italiaanse Ferrari.

Schumacher had last van ‘paranoïde perfectiedrang’ volgens zijn collega Mark Webber, één van de vele Formule 1-insiders in dit psychologische portret van de toonaangevende racer van zijn tijd. Hij reed vooral tegen zichzelf. ‘Heb ik vandaag genoeg gedaan? Wil ik meer doen? Hoe schakel ik tegenstanders uit? Wat moet ik doen om de belangrijkste coureur te blijven?’ Schumacher wilde altijd controle hebben en kon het volgens F1-baas Bernie Ecclestone dan ook nauwelijks accepteren als hij iets fout had gedaan.

Het beeld van een man die soms nét – of gewoon: veel – te ver ging voor een overwinning wordt in deze enerverende sportfilm op op talloze manieren geïllustreerd door teamgenoten en concurrenten zoals Mika Häkkinen, Damon Hill, Eddie Irvine en David Coulthard. Zijn vader Rolf, broer Ralf, vrouw Corinna en kinderen Gina en Mick belichten dan weer vooral de zachte kant van ‘Schumi’: een familiemens met oog voor alles en iedereen om hem heen, een ongegeneerd feestbeest en een man die zich desondanks niet gemakkelijk echt openstelde voor anderen.

Het is onvermijdelijk dat sommige sprekers in de verleden tijd spreken over Michael Schumacher. Simpelweg omdat ze hem al een aanzienlijke periode niet meer hebben gezien. Of omdat de Michael Schumacher waarover zij spreken niet meer bestaat. ‘Het is nooit bij me opgekomen dat Michael iets kon overkomen’, vertelt Corinna. Nadat hij zijn raceautosleutels definitief had ingeleverd, leek er ook geen reden meer te zijn voor zorgen over de mogelijke gevaren van zijn levensstijl. En toen was er dat ongeluk op die skipiste in het Franse Méribel.

De man die nog niet zo lang geleden de Formule 1 beheerste leeft nu een klein leven, te midden van de mensen die hem lief hebben. ‘Michael heeft ons altijd beschermd’, zegt zijn echtgenote daarover ferm. ‘En nu beschermen wij hem.’

In 2026 heeft Netflix de documentaire Schumacher ‘94 – Die Geburt Einer Legende uitgebracht. Een film over het tumultueuze jaar 1994, waarin hij voor het eerst kampioen werd.