Rehearsals For A Revolution

Bantam Film / vanaf donderdag 28 januari in de bioscoop

Ze gebruikt haar eigen familie en vrienden als voertuig om door de recente Iraanse historie te koersen. Jamshid Ahangarani, de vader van Pegah Ahangarani, was van origine filmmaker. En in zijn eerste producties speelde z’n beste vriend doorgaans de hoofdrol. Via de verhalen van haar vader leerde Pegah hem kennen als ‘oom Davood’, want in werkelijkheid zou ze hem nooit ontmoeten.

Terwijl Jamshid een essentiële strijder werd voor Iran in de oorlog met Irak (1980-1988), vertrok Davood Noori naar ‘Hollywood’. Dat was tenminste het verhaal dat daarvan werd gemaakt. De foto van ayatollah Khomeini, op de Nowruz-tafel in de woonkamer, moest intussen plaatsmaken voor een foto van Jamshids vriend.  Na de oorlog zou Pegahs vader nooit meer een camera aanraken. Haar moeder Manijeh Hekmat daarentegen begon zich intensief met filmen bezig te houden, doorgaans als enige vrouw op de set.

Als verteller van haar eigen verhaal vindt hun dochter Pegah Ahangarani voor Rehearsals For A Revolution (101 min.) meer dan genoeg aanknopingspunten in haar eigen omgeving om de verwording van hun land te illustreren. Bij haar literatuurdocent, die wordt afgestraft omdat ze zich zonder hoofddoek heeft laten fotograferen, bijvoorbeeld. Bij haar oom Rashid, een deelnemer aan het studentenprotest in 1999. En bij haar vriendje Amir, die zich tien jaar later manifesteert bij De Groene Revolutie.

Ook Pegah zelf ziet haar peren bij deze bruut neergeslagen demonstratie. Haar rommelige beelden vormen de treffende weerslag van de hectiek en paniek van dit sleutelmoment in de recente Iraanse historie. Ze zoomt ook nog even in op Neda Agha-Soltan, de studente die wordt neergeschoten door een sluipschutter, voor de camera sterft en zo het huiveringwekkende gezicht wordt van een nietsontziend regime. Hoe kun je haar blik ooit nog vergeten? vraagt de filmmaakster zich dik vijftien jaar later af.

En dan heeft Ahangarani ineens een lege tijdlijn voor zich in het montageprogramma Adobe Premiere: hoe gaat ze dit verhaal over Yad, ‘het verleden dat terugkeert in het heden’, afsluiten? Hoe kan ze die geschiedenis een soort zin geven – al is het alleen via deze intieme, ingenieus opgezette en al even bevredigend afgeronde documentaire? Na diverse pogingen, die samen de oplossing bieden, vindt Pegah Ahangarani uiteindelijk een uitweg: ze maakt er een film van, die is bedoeld voor haar eigen kinderen.

Die wil ze opvoeden met het voorbeeld van degenen die nooit wilden ophouden met oefenen voor een leven in vrijheid.

Maya

Banyak Films

Mohsen Teyerani slaapt soms bij haar in de kooi. Maya (86 min.) en hij zijn volledig vertrouwd met elkaar geraakt. Ze knuffelen en stoeien dat het een lieve lust is. Hij was het eerste wat zij zag na haar geboorte. Zou de Bengaalse tijger hem als een ouder beschouwen? De medewerker van de Vakil Abad Zoo in Mashhad opereert in elk geval als een soort – vergeef me deze woordspeligheid – Iraanse Tiger King voor de publiekslieveling.

Als Maya en haar baasje in het noorden van Iran, het gebied waar ooit de inmiddels uitgestorven Kaspische tijger heerste, meewerken aan een speelfilm, laat Mohsen het gedomesticeerde roofdier tussen de bedrijven door een heel andere wereld kennen. Zonder tralies of een geïmponeerd publiek dat al haar bewegingen vastlegt, maar met een uitgestrekt leefgebied en andere dieren, waaronder de mens, die als prooi zouden kunnen dienen.

De Iraanse documentairemaker Jamshid Mojaddadi, die deze boeiende documentaire heeft geregisseerd met Anson Hartford, aanschouwt of/hoe de vierjarige tijger zich daar staande kan houden en becommentarieert de gebeurtenissen met een bespiegelende voice-over. Maya is de eerste Iraanse tijger in het wild in ruim zestig jaar en herontdekt de kracht, souplesse en honger waarmee ze op de wereld is gezet. Zou ze ‘t daar nog redden?

Tegelijkertijd zijn er in Iran en de dierentuin zelf allerlei ontwikkelingen gaande die Mohsens positie en zijn innige relatie met Maya onder druk zetten. De dierverzorger overweegt of hij zijn oude stiel als taxidermist weer moet oppakken. Kan het verweesde dier, dat hem soms liefkozend over het hoofd likt, overleven zonder zijn baasje? En is een tijger, hoe tandeloos die ook lijkt, überhaupt in staat om een ander uiteindelijk als autoriteit te accepteren?

Zulke elementaire vragen – gecombineerd met erg intieme scènes van mens en roofdier, die inderdaad soms even aan ongemakkelijke tijgertaferelen uit Tiger King doen denken – geven Maya een dreigende ondertoon. Alsof de situatie bij het minste of geringste helemaal kan ontsporen. Tot dat moment vormen Mohsen en Maya een bijna jaloersmakende twee-eenheid.