VPRO

Terwijl hij razendsnel een Rubiks Kubus oplost, kijkt Jason Bhugwandass op zijn laptop naar een tamelijk bloederige uitlegvideo over een mastectomie. Daarna belt hij met zijn behandelaar. ‘Ik heb je foto gezien die je ons had gestuurd, van hoe je borstkas er nu uitziet’, zegt zij. Op die borstkas komt een groot litteken.

‘Dat maakt mij niet zoveel uit’, stelt Jason resoluut. ‘Ik wil eigenlijk wel plat.’ De Amsterdamse jongen, begin twintig, lacht er beminnelijk en zenuwachtig bij. ‘Eigenlijk heb ik alles wat ik moet weten’, constateert zijn gesprekspartner even later. Jason zelf heeft nog wel een vraag, voor als hij zou komen te overlijden op de operatiekamer. ‘Mocht het gebeuren, maak je me dan wel eerst af?’

Jason (90 min.), de hoofdpersoon van deze nieuwe documentaire van Maasja Ooms is op een missie, maar die heeft slechts zijdelings met zijn transitie van meisje naar jongen te maken. Pas gaandeweg wordt duidelijk waar hij zich precies sterk voor – of beter: tégen – wil maken. Eerst moeten er, vergezeld door zijn vaste knuffel, enkele ‘bakken’ in zijn hoofd, vol met trauma’s uit zijn jeugd, worden geleegd.

In dat kader ondergaat hij EMDR-therapie, een terugkerend element in deze observerende film waarbij Ooms opnieuw haar uitgesproken kracht als maakster toont: ze slaagt erin om héél dichtbij te komen – ook emotioneel – en blijft ogenschijnlijk toch geheel afwezig. Ze neemt verder de tijd voor elke scène en geeft nauwelijks context, zodat de kijker het verhaal zelf bij elkaar moet puzzelen.

Daarbij spelen de ontwikkelingen in het stemmige Jason zich nóg meer onderhuids af dan in haar vorige twee documentaires: Alicia (2017), een aangrijpend portret van een meisje dat helemaal verdwaald raakt in de Nederlandse jeugdzorg, en Rotjochies (2019), over ontspoorde jongeren die tijdens een verblijf op het Franse platteland weer op het rechte spoor moeten worden gebracht.

Die films komen dan ook wat directer binnen dan dit broeierige portret, dat soms ook een heel klein beetje trekt. Samen vormen de documentaires evenwel een verplicht drieluik over knelpunten binnen de Nederlandse jeugdzorg. Want daarover heeft ervaringsdeskundige Jason, die een traumatische opname achter de rug heeft, dus een punt te maken: de gesloten jeugdzorg moet worden afgeschaft.

Terwijl hij de demonen van zijn verleden probeert te bezweren en zich inzet voor een doel dat hemzelf ontstijgt, probeert Jason soms ook heel geconcentreerd, met behulp van een mes en een vork, een Rubiks kubus in een vaas te wurmen. Is het een metafoor voor wie hij zelf is? Een puzzel die je pas kunt oplossen als hij is bevrijd? Of, zoals hij en zijn behandelaar constateren, dat simpelweg niets onmogelijk is?

Een gedachte over “Jason

  1. Zeer indringende documentaire van en over Jason. Ouders zijn niet altijd in staat grote vraagstukken waar hun kinderen hen mee lijken te beproeven te beantwoorden. Hun knowhow schiet dan tekort. Een zo immens intelligent en gevoelige jongeman, die eerst volgens geboren geslacht meisje was, tart onze belevingswereld. Psychologen en psychiaters zonder enige invoeling voor de belevingswereld van Jason en zoveel kinderen in gelijk- of andersoortige mentale problematiek die slechts methodes toepassen en kennis of zelfs ongeoorloofde mentale of andere tactieken toepassen maken de situaties juist meer escalerend. Jason is zo sterk gebleken dat hij de MDR methode ondergaan heeft. Iets waar ik erg op tegen ben want deze methode vaagt herinneringen weg. Zo worden er hiaten in herinneringen gemaakt die een persoon ook hebben gevormd. Ik denk dat Jason’s innerlijke, mentale pijn die immens was, juist omdat hij hoogbegaafd emotioneel is en intelligent, hiermee dan wel weer de scherpe randjes aan die nare opsluiting in gesloten jeugdinstelling wat heeft doencafslijten. Ik hoop en weet dat hij in staat is grote dingen te doen voor andere kinderen die thuis stranden en dringend mentale hulp behoeven. We gaan meer van hem horen. God gebruikt hem op machtige wijze om onze op enkele punten falende maatschappij een indringende spiegel voor te houden maar ook dat hij de spreekbuis is voor al deze kinderen. Een revolutionair die onze maatschappij op dit belangrijke punt kan veranderen. Advies is dus… loop dus niet weg van jouw pijn en lijden. Het zal iets bewerkstelligen wat in t algemeen uiteindelijk zoete vruchten afwerpt. We need the Jason’s in this messed up world.. Maar meer nog, pas compassie en integere liefde eerstens toe. Doe niet wat je niet wilt dat jou geschied. Een belangrijke boodschap die op alle fronten geldt in onze maatschappij en in deze wereld. Denk na. Voel in. Luister naar de ander. Laat het bezinken. Reageer dan pas. Wees zeer terughoudend een ander uit te sluiten, op te sluiten, verder te beschadigen. Gebruik hart en verstand. Maak de mens niet tot eenheidsworst. We hebben elkaar nodig als individuen met onze kracht en zwakheid. Onze maatschappij propageert kracht als enige optie. Dat is irreëel. Geen wonder dat er zoveel burnouts, boreouts, overspannenheid, toeloop tot de zorg is. Let goed op jezelf en dierbaren. Maar heb ook oog en oor voor elk individu. Het is soms een kwestie van dood en leven voor due ander.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.