The Siege Of Paradise

Bantam Film / vanaf donderdag 20 mei in de bioscoop

Elke trekpleister kent het eb en vloed van het wereldwijde toerisme. Voor en na de entree van gasten uit de hele wereld heerst er rust, maar valt er ook geen cent te verdienen. Tussendoor leven ze om te werken – en stellen ze de rest van hun leven even uit. Ook omdat dit door al die vreemdelingen volstrekt onmogelijk wordt gemaakt.

In The Siege Of Paradise (86 min.) kijkt Gar O’Rourke een zomer lang mee met enkele inwoners van de Italiaanse trekpleister Cinque Terre, vijf dorpen aan de Ligurische kust. Guido Galletti, één van de laatste vissers van de gemeenschap, heeft zich afgekeerd van het massatoerisme en beschouwt de opbrengst daarvan als geld van de Duivel. Ook restauranteigenaar Carmelo Verduci, die daarmee toch een aardige boterham verdient, is inmiddels doodmoe van de ruim drie miljoen toeristen die jaarlijks zijn thuis overstromen. Hij wil zijn zaak graag overdoen aan de volgende generatie. Zijn 21-jarige dochter Giorgia twijfelt alleen of ze toch niet liever naar de universiteit wil.

De burgemeester van Riomaggiore, Fabrizia Pecunia, kan het tij vooralsnog ook niet keren. Zij is bang dat de gemeenschap die normaal slechts zo’n vierduizend zielen telt zijn karakter verliest. Bartolomeo Lercari, de eigenaar van een terraswijngaard aan zee, probeert zijn eigenheid te bewaren te midden van al die drukte. De aimabele oudere Italiaan – een verplicht personage in elke Italiaanse film, zou je zeggen – maakt zich vooral zorgen om zijn zieke echtgenote, Lise Bertram. Terwijl hij in een soort pretparkkarretje door zijn wijngaard rijdt en de struiken controleert, mijmert ‘Bartalo’ over hoe hij de ziel van dit stukje UNESCO-werelderfgoed wil behouden.

Zodra de eerste boot met toeristen arriveert, een moment dat Gar O’Rourke met Ennio Morricone-achtige muziek en het luiden van de noodklok lekker dik aanzet, nemen dagjesmensen en andere toeristen de levens van deze dorpelingen volledig over. Die belegering van het paradijs wordt in deze film belichaamd door twee Amerikaanse influencers, Grace Andrews en haar vriendin Izabel Stewart. Voor hen zijn de idyllische dorpen van Cinque Terre vooral een prachtig decor voor henzelf en de (lokale) producten en activiteiten die ze op hun platforms aanprijzen. O’Rourke beziet de twee weliswaar met een vette knipoog, maar maakt hen ook niet volslagen belachelijk.

Hij zoekt in deze oogstrelende film, ook als het gaat over hoe de gevolgen van het massatoerisme in beeld wordt gebracht, sowieso de balans tussen grappig en ongemakkelijk, bijvoorbeeld met een erg dikke en bovendien met de nodige kwinkslagen opgeleverde soundtrack. The Siege Of Paradise begint daardoor nergens écht te schrijnen en wordt dus ook nooit een ziedende aanklacht tegen Cinque Terres jaarlijkse toeristeninvasie, die een activistischere maker er ook van had kunnen maken. O’Rourke deint lekker mee op het eb en vloed dat de Italiaanse gemeenschap in z’n greep houdt.

Putin’s Shadow War

VPRO

De ontwikkelingen aan het front in Oekraïne zijn voor de hele wereld zichtbaar. Daarachter wordt echter nog een andere oorlog gevoerd. Met spionnen, saboteurs, geheimagenten, trollen en buitenlandse actoren. Een select gezelschap van Scandinavische onderzoeksjournalisten probeert in Putin’s Shadow War (oorspronkelijke titel: Skyggekrigen, 157 min.) de vinger te krijgen achter Ruslands inspanningen om het westen in het geniep te peilen, destabiliseren en attaqueren.

Zo stuiten ze in deze collageachtige driedelige serie van Boris Bertram op Russische marineschepen die zich stiekem bezighouden met onderwatersurveillance. De Admiral Vladimirsky probeert bijvoorbeeld de energie-infrastructuur van enkele Europese landen, waaronder windmolenparken op zee, in kaart te brengen. Zodat die, als de situatie erom vraagt in de ogen van de Russische president Vladimir Poetin, vermoedelijk direct buiten werking kunnen worden gesteld.

Andere leden van het team onderzoeken Russische diplomaten die in het westen spioneren. ‘Spionage is de belangrijkste bijdrage aan de wereldvrede’, heeft voormalig Poetin-adviseur Sergei Markov daarvoor een wel heel opmerkelijke verklaring. ‘Veel oorlogen ontstaan omdat regeringen informatie missen over andere, hen niet vriendelijk gezinde landen en het gevaar daarvan dan overschatten.’ Een geïnformeerd land is minder bang. ‘Er is een Russisch gezegde: angst heeft grote ogen.’

Verder is er een rechtszaak rond industriële spionage bij Volvo en Scania. Yevgeny Umerenko, een Russische geheimagent met een diplomatieke status, zou een Zweedse medewerker met financiële problemen hebben geworven om informatie over de zelfrijdende auto  te stelen. ‘Het is onze inschatting dat deze informatie kan worden ingezet voor militaire doeleinden’, zegt Daniel Stenling, hoofd van de afdeling contraspionage van de Zweedse geheime dienst daarover.

En dan is er, natuurlijk, de sabotage van de Nord Stream-gasleidingen in het najaar van 2022. ‘Oh, fuck’, verzucht journalist Niels Fastrup tijdens een gespannen meeting, als ze via het Deense ministerie van Defensie beelden van ‘een vulkaan op zee’ krijgen toegespeeld. ‘Dit ziet er echt uit als oorlog.’ Er lijkt sprake van onderwaterexplosies. ‘Zoiets als dit is er nog nooit gebeurd in de tijd dat ik leef’, reageert Fastrup ontzet. Het is een geladen moment, dat de ernst van de situatie onderstreept.

Zo kijkt deze miniserie over de schouder mee als het team van journalisten onderzoek doet, (geanonimiseerde) bronnen uit de schimmige wereld van de internationale spionage bevraagt of zelf ter plaatse poolshoogte gaat nemen – en dan bijvoorbeeld tegenover Russische scheepslui met een doorgeladen wapen komt te staan. Daarbij begeven ze zich op onbekend terrein, met hulp van bronnen en organisaties met eigen belangen, zoals het Dossier Center van Poetins vijand Mikhail Khodorkovsky.

Het is oorlogsverslaggeving 2.0. Van een strategische strijd die veelal buiten het blikveld van de wereld en, soms letterlijk, in het duister wordt uitgevochten. Of vanuit ambassades, in trollenfabrieken en op al dan niet door Rusland georganiseerde nepdemonstraties. Waarbij niets is wat het lijkt. En elke keuze – identiteit en gezichten van Russische geheimagenten openbaren of niet bijvoorbeeld? – ook weer een rol kan spelen in de spionageoorlog tussen Rusland en z’n opponenten.

Putin’s Shadow War is hier te bekijken.