New Pigs On The Block

© Jimmy Kets / VPRO

Dit is een goed stel, hoor. Mia, Anja en Luc. De varkens hebben zich gedrieën gevestigd op een met schrikdraad afgezet stukje grond in de Belgische regio Gent, tussen een parkeerplaats en een spoorlijn. Het drietal – ongetwijfeld vernoemd naar twee hits, Mia en Anja, van de Gentse popgroep Gorki en hun zanger en songschrijver Luc De Vos (1962-2014) – is onderdeel van een sociaal buurtproject, Het Spilvarken. Ze leven van de voedseloverschotten van restaurants en winkels uit de buurt.

Daar worden de drie varkens enkele maanden van zeer dichtbij gadegeslagen door de Belgische fotograaf en filmmaker Jimmy Kets voor de documentaire New Pigs On The Block (66 min.). Mia, Anja en Luc zijn goed van elkaar te onderscheiden door de kleur van hun vacht: zwartwit, bruin en grijswit. Op het eerste oog lijken ze het ook goed voor elkaar te hebben op hun eigen kleine afgebakende terrein. Ze krijgen er alle gelegenheid om te dollen, te luieren en ruzie te maken (om eten, natuurlijk).

Kets probeert vanuit hun perspectief naar de wereld te kijken. Hij houdt zijn camera op ooghoogte. Rustig aanschouwen zijn hoofdpersonages bijvoorbeeld hoe een hondeneigenaar netjes de drol opruimt van zijn dier, zoeken genoeglijk elkaars gezelschap op of laten onbewogen de zoveelste trein passeren. Voor deze varkens, die naar verluidt veel slimmer zijn dan hun voorkomen doet vermoeden, is dat andere ‘intelligente’ wezen, de mens, niet meer dan een willekeurige passant.

Die manifesteert zich in deze observerende film in eerste instantie ook als een liefdevol en zorgzaam bijpersonage. Naarmate deze stadse tegenhanger van Viktor Kossakovskys Gunda (2020), een portret van een varken op een Noorse boerderij, vordert, dringt de mens zich echter steeds nadrukkelijker op een negatieve manier naar de voorgrond en wordt ook de afhankelijke en kwetsbare positie van Mia, Anja en Luc duidelijk. Ook hun onderlinge relatie verslechtert ondertussen zienderogen.

Met veel compassie legt Jimmy Kets dit proces vast en werkt zo toe naar een tamelijk bruut einde. De dieren waarmee het zo gemakkelijk identificeren bleek, leren de verraderlijkheid van de mens kennen. Dit was een goed stel, hoor.

The Murder Of Fred Hampton

MGA

‘Je kunt een revolutionair opsluiten, maar je kunt de revolutie zelf niet opsluiten’, houdt Fred Hampton zijn gehoor voor tijdens een speech. Even later gevolgd door een variant op die strijdleus: ‘Je kunt een vrijheidsstrijder doden, maar je kunt de vrijheidsstrijd zelf niet doden.’

Daarvan is hij zelf een schrijnend voorbeeld geworden. Hampton, leider van het Illinois Chapter van The Black Panther Party, werd in december 1969 op 21-jarige leeftijd, naar verluidt in zijn slaap, tijdens een inval van de politie van Chicago gedood. Net als andere prominente Afro-Amerikaanse stemmen van zijn tijd, zoals Malcolm X, Medgar Evers en Martin Luther King, moest hij zijn bijdrage aan de strijd om burgerrechten op jeugdige leeftijd met de dood bekopen. Hij zou daardoor bijvoorbeeld nooit meemaken hoe een zwarte man ruim dertig jaar later president van zijn land werd. Hampton en zijn strijdmakkers van The Black Panthers hadden dat waarschijnlijk voor onmogelijk gehouden.

Deze observerende zwart-wit film van Howard Alk begint als een collageachtige impressie van ‘s mans strijd, maar wordt gaandeweg een exploratie van The Murder Of Fred Hampton (89 min.). Die heeft als zoveelste scharnierpunt gefunctioneerd in een tijd waarin het Afro-Amerikaanse verzet steeds militanter en openlijk socialistisch wordt, mannen als Bobby Rush, Huey P. Newton en Bobby Seale de harten van Jong Zwart Amerika veroveren en de regering Nixon en het lokale gezag hen maar al te graag een kopje kleiner maken. In het geval van Fred Hampton, een charismatische leider met de gave des woords, gebeurt dit eerst met min of meer legale middelen, in de rechtbank via The Ice Cream Trial, en worden later, in de woorden van de Panthers, talloze ‘pigs’ ingezet om hem definitief het woord te ontnemen.

Intussen nemen zij zelf ook de wapens op en beginnen zich met hand en tand te verdedigen. Moet de dood van Fred Hampton in dat verband worden gezien als – de officiële lezing van de autoriteiten, verwoord door Cook’s County’s officier van justitie Edward Hanrahan – het logische gevolg van een schietpartij tussen zwaarbewapende Black Panthers en de politie van Chicago? Of toch – de haaks daarop staande visie van Hamptons medestanders – als een door het gezag, J. Edgar Hoovers FBI in het bijzonder, slinks georkestreerde moordpartij van een man die de strijd aanbond met de hegemonie van de witte man? Regisseur Alk laat er geen misverstand over bestaan welke mening hij is toegedaan – en het kost een buitenstaander weinig moeite om hem daarin te volgen.