Erfenis Van Liefde

BNNVARA / Het Konijn / woensdag 28 oktober, om 21.20 uur op NPO3

Er is geen ondertekende verklaring. Daarmee lijkt de deur in het slot te vallen voor Renee Zielhorst. Ze wil dolgraag nog een kind van haar overleden echtgenoot Marijn van Holten. Er zijn ook daadwerkelijk ingevroren embryo’s van hen beschikbaar, van het ICSI-traject waaruit hun dochtertje is voortgekomen. Omdat nooit is vastgelegd dat die ook na de dood van haar man, die op 42-jarige leeftijd plotseling overleed na een hartinfarct, mogen worden gebruikt, kan er echter geen sprake zijn van postmortale voortplanting. De embryo’s dreigen zelfs vernietigd te worden.

Renee laat het er alleen niet bij zitten. De bestaande embryowet pakt in haar geval onrechtvaardig uit, vindt ze. Marijn en zij zijn nooit expliciet om die toestemming gevraagd. Ze wil dus alsnog toegang krijgen tot de Erfenis Van Liefde (55 min.) van haar overleden echtgenoot en enkele jaren na zijn dood een tweede kindje van hem krijgen. ‘Zowel de ouders van Marijn als wij hebben gezegd: meisje, weet wel waar je aan het begint’, vertelt Renees moeder Anita in deze documentaire van Cheeru Mampaey. ‘Het is niet niks. En een kindje is geen vervanging van je man.’

De casus van Renee Zielhorst wordt verder ingekaderd door de voormalige directeur van de vruchtbaarheidskliniek Kinderwens in Leiderdorp, Arne van Heusden, en diens opvolger Wouter van Inzen, Zielhorsts letselschadeadvocaat Evert Wytema en de ethicus Guido Pennings. Nadeel daarvan is wel dat zeker de eerste helft van de docu heel praterig is. Daarna begint Renee aan het verraderlijke pad dat via terugplaatsing van een embryo, zwangerschap en bevalling moet leiden tot nog een kindje van haar overleden man, het beoogde eindpunt ook van deze rechttoe rechtaan productie.

Trailer Erfenis Van Liefde

IVF In België

VRT

Louise Brown, het allereerste IVF-kind ter wereld, was nog geen vijf jaar oud toen in de zomer van 1983 ‘de eerste Belgische proefbuisbaby’ Ellen werd geboren bij de Katholieke Universiteit Leuven. De Belgische kerk zag deze ontwikkeling destijds met lede ogen aan.

In-vitrofertilisatie was in die jaren een kwestie van pionieren. Zowel voor de ongewenst kinderloze stellen, lesbische koppels en alleenstaande vrouwen met een kinderwens als voor de betrokken artsen en zorgverleners. In de historische documentaire IVF In België (50 min.) blikken zij terug op deze bewogen periode, waarin de vernieuwende behandeling permanent onder een vergrootglas lag.

Begin jaren negentig werd in Brussel ook de ICSI-techniek ontwikkeld, een vruchtbaarheidsbehandeling die later in de hele wereld school zou maken. Tegenwoordig vindt zo’n zeventig procent van de kunstmatige inseminaties op deze manier plaats. En de aanvankelijke toename van het aantal meerlingen daarbij werd met het zogeheten ‘Belgian Model’ ook een heel eind getackeld.

De nadruk ligt in deze tv-film op zulke grote ontwikkelingen, waarbij de gespannen relatie tussen de katholieke universiteiten en het Vaticaan steeds opnieuw aandacht vraagt. Die worden toegelicht door de betrokken artsen en wetenschappers. De verhalen van enkele wensouders – hun kinderen komen niet aan bod – dienen daarbij vooral als menselijk illustratiemateriaal bij het grotere verhaal.

Intussen schrijdt de techniek nog altijd verder en is het de vraag of de betrokken mensen en organisaties dat nog wel kunnen bijbenen, het thema van het slot van deze interessante IVF-terugblik. In 2019 heeft bijvoorbeeld een 74-jarige Indiase vrouw twee kinderen gekregen. Zij geldt als de oudste moeder ter wereld. Of dat een goede ontwikkeling is? Daarover lopen de meningen natuurlijk uiteen.

Want deze wetenschap begeeft zich nu eenmaal altijd op de grens tussen de autonomie van de patiënt en de ethiek van diens arts. Voor professor Reproductieve Geneeskunde Gianpiero Palermo is ’t in wezen simpel: zolang het geen risico inhoudt voor de patiënt of diens embryo, doet hij wat die wil. Ethiek is volgens hem iets voor oudere collega’s die wetenschappelijk niets meer bij te dragen hebben.

Niet elke arts of wetenschapper stelt ‘t zo scherp. ‘Men moet altijd open blijven voor nieuwe ideeën’, vindt klinisch bioloog André van Steirteghem, die samen met gynaecoloog Paul Devroey baanbrekend werk verrichtte. ‘Als je met iets nieuws begint, dan moet je durven grenzen te verleggen’, zegt hun collega Stephan Gordts. ‘Dat is de enige manier, denk ik, waarop de geneeskunde vooruit kan gaan.’

‘De wetenschap heeft stappen vooruit gezet en maakt iets mogelijk’, concludeert Mieke Felix, één van de gelukkige moeders, als ze terugkijkt. ‘En wij hebben daar mogen gebruik van maken. Er is ons een cadeau gegeven.’

Trailer IVF In België