Helmut Boeijen arbeid, autisme, functiebeperking, psychische problematiek

Autisme Werkt

Videoland

Ruim 200.000 Nederlanders hebben autisme. De helft daarvan heeft geen betaalde baan. Als zij ook op hun kracht wordt ingezet, betoogt Autisme Werkt (42 min.), wordt iedereen daar beter van. Een inclusieve werkomgeving waar ook neurodivergente medewerkers, zoals de drie hoofdpersonen van deze korte documentaire van Martijn Willemen, hun plek kunnen vinden, benut z’n volledige potentieel en levert vast ook beter werk af.

Vroeger werd Joyce gepest op school. Ze wist volgens eigen zeggen niet hoe ze op mensen moest reageren. Inmiddels werkt zij als docent Engels op een middelbare school in Den Haag. Als haar omgeving een beetje rekening houdt met wie zij is, kan ze prima functioneren. Drie dagen per week, dat wel, met voldoende tijd om te herstellen. Ooit kon ze al van andere boter van slag raken. Toen het recept van het merk dat ze al sinds jaar en dag gebruikte bij haar ontbijt bleek te zijn veranderd, begon ze de dag meer dan een week lang met de lunch. ‘Toen heb ik volgens mij ook echt gehuild.’

Cabaretier en acteur Fabian Franciscus heeft een complexe autismespectrumstoornis (ASS), die gepaard gaat met fobieën, angsten en smetvrees. Als hij thuis afspreekt met een mogelijke nieuwe geluidstechnicus, leidt hij haar heel secuur door wat ze bij binnenkomst wel en niet mag doen en aanraken. Marit doet daar echter niet moeilijk over. Ze heeft zelf ASS. Net als Fabians vriendin Celine overigens, met wie hij inmiddels een zoontje heeft. Samen werken ze in deze aardige film met een boodschap toe naar een nieuwe voorstelling, waarvoor Fabian nog wel het één en ander heeft te doen.

De 33-jarige Bijan tenslotte is bezig met re-integreren. Hij is 2022 uitgevallen en is nu op zoek naar een organisatie die aansluit bij zijn autistische profiel. In dat kader kijkt hij ook even rond bij het Eindhovense hightechbedrijf ASML, waar zo’n twintig procent van de 20.000 medewerkers neurodivers is. In de bedrijfsvoering wordt daar ook nadrukkelijk rekening mee gehouden. Zo zijn er bijvoorbeeld zogeheten ‘recharge rooms’, rustige ruimtes waar medewerkers even kunnen ontprikkelen. Want voor ASML is duidelijk: om te kunnen blijven groeien, hebben ze ook deze medewerkers keihard nodig.

Helmut Boeijen feminisme, LHBTIQ, ruimtevaart

Sally

National Geographic

Als de eerste vrouwelijke astronaut van de Verenigde Staten groeit Sally Ride (1951-2012) in de jaren tachtig uit tot één van de bekendste gezichten van haar land. Ze geldt als een rolmodel, een vrouw die erin is geslaagd om een plek te verwerven in een ongekend mannenbastion, de NASA. In de praktijk wordt ook zij echter nog altijd regelmatig geconfronteerd met vooroordelen over vrouwen die de ruimte in willen – astronauten huilen toch niet? – en loopt ze zelf ook met een geheim rond. Ride verbergt een wezenlijk deel van haar leven: ze valt op vrouwen.

Bij één van haar eigen voorbeelden, toptennisser Billie Jean King, heeft ze gezien wat er kan gebeuren als je publiekelijk wordt geout. Sally (103 min.) kiest dus de vlucht naar voren: ze trouwt met medeastronaut Steve Hawley. Tegelijk besluit ze om zich niets aan te trekken van de vooroordelen en bekrompen sfeer binnen de NASA – waarmee ook zwarte astronauten, getuige de recente documentaire The Space Race, jarenlang hebben moeten dealen. Sally Ride laat zich niet uit het veld slaan en blijkt helemaal in haar element binnen de ruimtevaartorganisatie.

Behalve tijdens de verplichte persmomenten. Kan een ruimtereis later gevolgen hebben voor een mogelijke zwangerschap? vragen journalisten dan. Of: hoe hebt u tijdens de crewtrainingen gereageerd op stressvolle situaties? Huilt u dan bijvoorbeeld? Sally lacht eens ongemakkelijk. ‘Waarom vraagt niemand dat aan Rick?’ wendt ze zich gegeneerd tot de collega naast haar. En dan zijn er nog de praktische vragen vanuit de NASA zelf. Heeft ze bijvoorbeeld behoefte aan een make-up set in de ruimte? Hoeveel tampons moeten er eigenlijk mee op een vlucht van een week?

Behalve zulk ongemak belicht deze ferme film van Cristina Costantini ook de spanning en extase van het astronautenbestaan, vervat in de gebruikelijke zinnenprikkelende beelden vanuit de ruimte. Sally Ride wordt tegen die tijd allang beschouwd als ‘one of the guys’. Wanneer ze terugkeren op aarde, is zij echter het enige crewlid dat een ongetwijfeld goedbedoelde bos bloemen krijgt aangeboden van de NASA. En wanneer ze die teruggeeft, springen de media daar natuurlijk weer bovenop. Want voor de buitenwacht blijft zij altijd Sally Ride, de eerste astronaute.

De vrouw die zo gesloten was als een oester en liever niet over haar gevoelens sprak, ook niet met de mensen om haar heen, wordt in dit postume portret liefdevol opgetekend door haar moeder Joyce en zus Bear Ride, voormalig echtgenoot Steve Hawley, ex-vriendin Molly Tyson en haar NASA-collega’s Kathy Sullivan, Anna Fisher, John Fabian en Mike Mullane, volgens eigen zeggen destijds een onvervalste ‘male sexist pig’. En ook Tam O’Shaugnessy, die 27 jaar in stilte haar levenspartner was, voelt zich tegenwoordig vrij om te vertellen over haar grote liefde.

Gezamenlijk vangen zij een vrouw die weliswaar door het glazen plafond van de aarde brak, maar liever niet al te zeer in de belangstelling stond. Ook omdat dan wel eens ontdekt zou kunnen worden wie zij werkelijk was.