In Transit

Tangerine Tree / BNNVARA

In afwachting van ‘top surgery’ is Indigo Envie bijna anderhalf jaar geleden alvast begonnen met het nemen van testosteron. De zwarte transman staat al ruim drieënhalf jaar op een wachtlijst voor transgenderzorg en wacht nog op de officiële bevestiging dat hij in aanmerking komt voor een transitie. Tot die tijd bindt en plakt Indigo z’n borsten zorgvuldig af, de kwetsbare openingsscène van de korte documentaire In Transit (25 min.) van Jonnah Bron. Om alvast te voelen hoe dit is – en in te spelen op verwachtingen.

De jongeling heeft een plek gevonden binnen de ballroom-scene, een queer-gemeenschap die al veel vaker z’n weg heeft gevonden naar documentaires. Indigo lijkt zich daar ook thuis te voelen. In deze ‘safe space’ spreekt ie met transvrienden, in een mengeling van Engels, Nederlands en eigen idioom, over vertrouwde onderwerpen zoals genderidentiteit, dysforie en misgenderen. Tussendoor laat Bron haar hoofdpersoon ook zien in de sportschool, tijdens een modeshow en in de eigen badkamer.

Indigo heeft enige tijd een vriend gehad. ‘Het is heel anders om op een heteroseksuele manier seks te hebben met mijn lichaam dan seks te hebben met een gay man als gay man’, vertelt ie, buiten beeld, over die relatie, tijdens het scheren voor de spiegel. Na het uitdoven van de opwinding van die allereerste verliefdheid wordt Indigo vervolgens ook geconfronteerd met z’n eigen ongemak over de verwachtingen die er aan transpersonen, binnen en buiten de community en ook door Indigo zelf, worden gesteld.

Via dit portret van een jong mens in beweging, op zoek naar z’n plek in de wereld, toont Jonnah Bron intussen hoe gecompliceerd en gelaagd deze thematiek kan zijn en hoe belangrijk ‘t daarbij is om behoedzaam te opereren. In Transit laat bovendien zien dat standaardbeelden van wat mannelijk of vrouwelijk is ook niet zomaar kunnen worden vervangen door stereotypen over wie of hoe transpersonen moeten zijn.

Andrée Putman: La Grande Dame Du Design

Arte

Volgens interieurdesigner Andrée Putman (1925-2013) hield haar job echt veel meer in dan simpelweg iets moois maken of netjes kleuren met elkaar combineren. ‘Zo praten wij niet’, zegt ze ferm in dit postume portret van regisseur Saléha Gherdane. ‘Het is veel meer: hoe kunnen we het leven een beetje leuker maken? Of: kunnen we vandaag nog iets geks doen?’

Met die attitude werd de steile Française, die oorspronkelijk was opgeleid tot concertpianiste, uiteindelijk toonaangevend. Ook al had ze nooit een officiële kunstopleiding genoten. ’Ze had er gewoon oog voor’, zegt designhistorica Anne Bony. ‘Andrée kon lessen trekken uit wat ze ontdekte in tijdschriften en kranten, door te observeren wat ze om haar heen zag. Daarmee creëerde ze haar eigen alchemie.’

Eind jaren vijftig kon ze als stylist aan de slag voor de Franse winkelketen Prisunic, die de slogan ‘Le beau au prix du laid’ begon te bezigen. Ofwel: schoonheid voor de prijs van lelijkheid. Intussen ontwikkelde de ontwerpster een steeds verfijndere smaak. In de jaren zeventig werd ze zo definitief Andrée Putman: La Grande Dame Du Design (52 min.), een graag geziene gast bovendien in hippe clubs als Le Palace en Studio 54.

Ze ontmoette gelijkgestemden zoals kunstschilder Bram van Velde, filmmaker Peter Greenaway, modeontwerper Karl Lagerfeld en de onvermijdelijke Andy Warhol en kreeg steeds prestigieuzere klussen: van het inrichten van het New Yorkse Morgans Hotel, waar ze de badkamers van klassiek geworden zwart-witte schaakbord-betegeling voorzag, tot het ontwerpen van de eerste verticale tuin in de wereld en het ‘très chic’ interieur voor nieuwe Concorde-vliegtuigen.

In deze verzorgde tv-docu lopen deskundigen en vakbroeders zoals ontwerper Philippe Starck, designer en familievriend  Vincent Darré, galeriehouder Ralph Pucci, modeontwerper Jean-Charles de Castelbajac en architect Elliott Barnes netjes het leven en de carrière van de tijdloze designer door. Daarbij is een speciale rol weggelegd voor dochter Olivia Putman, die de fameuze designstudio van haar moeder heeft voortgezet.

Daar, en op talloze andere plekken in de wereld, heeft Andrée Putman haar sporen nagelaten. In de vorm van zorgvuldig samengestelde interieurs, zelf ontworpen artikelen en een geheel eigen kijk die nog altijd tot de verbeelding spreekt.